Archiwa tagu: film polski

Wiesław Wellman, czyli VIII Edycja Nagrody im. „Anody”

Kilka dni temu szeroko informowano o przyznaniu nagród w VII edycji Nagrody im. Jana Rodowicza. Konkurs jest wspierany (organizacyjnie?) przez Muzeum Powstania Warszawskiego. Sądzę, że również pracownicy MPW powinni także wskazywać nominatów Kapitule Nagrody, ponieważ pominięto zupełnie osobę Wiesława Wellmana, który przez 28 lat bezinteresownie opowiadał o „technice audiowizualnej w kraju i na świecie, szczególnie jej nowości i tendencje”.

Wiesław Wellman ma swój biogram na stronie 1944.pl jako „Sten”. Mam spore zastrzeżenia do pracy wolontariuszy MPW, w tym przypadku o zbyt wczesne zakończenie wywiadu. Wellman pracował wiele lat w kinematografii, aż do 1990 r.

Według udostępnionych zapisów ewidencyjnych Wiesław Wellman w 1971 r. został zarejestrowany przez Chraniuka- funkcjonariusza Dep. I MSW- jako kontakt operacyjny ps. „Jurym”. W Postanowieniu o zniszczeniu akt sprawy czynnej z 14.12.1989 r. podano: „osoba, na którą jest prowadzona sprawa operacyjna, straciła możliwości udzielania pomocy naszej Służbie ze względu na zaawansowany wiek i przewidywane odejście na emeryturę. Zebrane materiały nie przedstawiają wartości operacyjnej, ani szkoleniowej oraz nie kwalifikują się do mikrofilmowania”.

Wiesław Wellman w korespondencji stanowczo stwierdził, że nie był współpracownikiem MSW, tylko opowiadał o osiągnięciach techniki filmowej przychodzącym do biura nieznajomym CTH Foto-Kino-Film.

Sprawa pozornie wygląda na nie dającą się wyjaśnić, jednak w ramach likwidacji Zbioru zastrzeżonego pojawiły się w bazie teczki obiektowe Wydz. XV Dep. I MSW. Po ich udostępnieniu powiadomię Państwa o obecności ozi „Jurym”. Wg obecnego tempa realizacji wniosków nastąpi to za 2 lata.

Wyjaśnienia także wymaga obecność Wiesława Wellmana na tzw. liście Wildsteina. Teczka z sygnaturą z listy zawiera donosy informatora „Jerzy” z końca lat 40-tych, ze środowiska szkoły przyzakładowej PaFaWaG, nt. Stefana Łosia. Wiesław Wellman przyznaje się do nauczania w tej szkole i do sąsiedztwa z hrabią Łosiem, ale nie Stefanem.

Dotychczas (wniosek z 10.03.2016 r.) nie udostępniono mi zapisów ewidencyjnych udowadniających związek Wiesława Wellmana z ww. wrocławskim „Jerzym”.

Cdn

Reklamy

Michał Bukowski- wczesne poezje o Andrzeju Wajdzie i innych

Słucham sobie właśnie Ennio Morricone, warto więc zająć się kwestiami filmowymi. W zbiorze Filipa Gańczaka „Filmowcy w matni bezpieki” jest utwór poświęcony Skolimowskiemu. Nie małą rolę w jego sprawie odegrał niejaki kp „Michał”. Gańczak nie odnalazł „Michała” (nie podał nazwiska). Myślę, że po tylu latach zagadka się wyjaśniła.

Po debiucie literackim Michał Bukowski ruszył w kraj z serią spotkań autorskich, a w sieci pozostały liczne biogramiki. Wszystkie biogramy podają, jak z wszechstronnym artystą mamy do czynienia: poezja, fotografia, karate. Wszystkie mają jedną wadę- zaczynają się w 1985 r., gdy poeta osiada w Wiedniu. Wielbicieli literatury takie rzeczy nie zajmują, jak ktoś może sobie tak po prostu wyjechać z PRL i zamieszkać w neutralnej Austrii.

Szczególne podziękowania składam Pani Budd, która zarządza i to chyba nie tylko pocztą w Związku Pisarzy i tylko jej zawdzięczam, że Poeta dał znak życia w mailu. Znak życia polegał najpierw na wypisaniu maksymy, że „prawdę poznaje się w dialogu”. Następnie miałem się wykazać dobrymi intencjami, aby dostąpić oświecenia przez Poetę. Próby nie przeszedłem, Poeta oznajmił mi o niegodziwości mojej natury i że z tego powodu nie dostąpię zaszczytu lektury jego przemyśleń odnośnie okresu przed 1985 r. Zapewniam jednak, że nic Państwo nie stracili, bo Poeta wzmiankował, że jego wyjaśnienia miały być przeznaczone tylko dla mnie. Tak więc z Poety w tym tekście żadnego pożytku nie będzie.

W ewidencji SB podano także o rejestracji Ww. przez Wydz. II KWMO w Poznaniu jako tw „Tola” 27.10.1971- 29.06.1973 r. Niestety zarchiwizowaną teczkę nr 29644/I zniszczono.

– k. 10 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr T. Stępkowski, Warszawa 28.08.1981 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj., kserokopia Dep. III MSW nr 3745

Andrzej Wajda zamierza zrealizować film o J. Korczaku. Scenariusz do filmu pisze mieszkający stale w Berlinie Zachodnim scenarzysta LARI, obywatel USA. Koszty filmu pokrywa znany producent Backman. Zorganizowaniem spotkania Lariego z Wajdą mającego za cel uzgodnienie ostatecznej wersji scenariusza, obsady, ma się zająć były obywatel PRL Roman J. Harte /Romuald Hajnberg/.

            Film realizowany byłby w przyszłym roku po skierowaniu go do produkcji oraz podpisanie umów z A. Wajdą oraz PEiIF „Film Polski” na zasadzie „usługi”.

            W kontraktach z wymienionym /R. HARTE/ rolę pośrednika sprawuje B. Michałek, który w wypadku ich pobytu w USA ma nadawać telexy do Polskiej Izby Handlowej.

Omówienie

            Powyższa informacja powinna być wykorzystana w informacji wychodzącej do Wydz. Kultury KC, zostanie wykorzystana w sprawie operacyjnej krypt. „Luminarz”.

                                                                       St. inspektor Wydz. IV Dep. III MSW

                                                                                  mjr Tadeusz Stępkowski

– k. 11 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr T. Stępkowski, Warszawa 29.08.1981 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj., kserokopia Dep. III MSW nr 3745

W dalszym ciągu napływają z zagranicy do A. Wajdy depesze i listy gratulacyjne w związku ze zdobyciem w Cannes „Złotej palmy”.

Wśród wielu listów pisanych w ekstazie i pełnej gamie euforii znajdują się także propozycje nawiązania współpracy z A. Wajdą. Między innymi znany artysta plastyk Feliks Topolski- emigrant z Polski- prosił A. Wajdę, by ten nakręcił film biograficzny o nim.

            Wymieniony sugerował, że film mógłby powstać w koprodukcji z Wlk. Brytanią.

Omówienie

            Informacja zostanie wykorzystana w meldunku operacyjnym do sprawy krypt. „Luminarz”.

                                                                       St. inspektor Wydz. IV Dep. III MSW

                                                                                  mjr Tadeusz Stępkowski

[dopisek- znany grafik z siedzibą w Londynie,

emigrował w okresie wojny.]

– k. 12 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr T. Stępkowski, Warszawa 31.08.1981 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj., kserokopia Dep. III MSW nr 3745

Wajda otrzymał propozycję od Mariana Marzyńskiego /emigrant z 1968 r./ stale zamieszkałego w USA /Park Forest South Illinois /…/ nakręcenia filmu pt. „Polskie Chicago”. Film dotyczyłby współczesnych Polaków, którzy uknuli plan zarobienia przez jeden rok więcej niż przez poprzednich trzydzieści lat i którzy pod hasłem „wczasowiczów” wciskają się w amerykański rynek pracy i tak już pęczniejący pod naporem emigrantów z całego świata, a szczególnie z Ameryki Południowej.

Byłoby to jednocześnie spojrzenie na Polonię, która jest bardzo wyniosła w stosunku do przyjezdnych Polaków.

Dysponuje ona niekiedy sporymi majątkami przy tym jest bardzo prymitywna ze wszystkimi polskimi przywarami /snobizm, gadulstwo, wylewność, pycha, skłonności do nadużywania alkoholu, cwaniactwo, a także często złowrogi stosunek do polskiej rzeczywistości/.

Marzyński zaproponował, aby A. Wajda przybył do USA jeszcze w tym roku w okresie wrzesień- grudzień. Czas ten pozwoliłoby na dopracowanie już wcześniej napisanego przez Marzyńskiego scenariusza, przygotowanie zdjęć oraz wykonanie montażu.

Wymieniony widziałby w jednej z pierwszoplanowych ról Wojciecha Pszoniaka.

Wszystkie koszty związane z produkcją filmu pokryłby Marzyński oferując później Polsce gotowy film za umówioną cenę.

Omówienie

            Uważam, że powyższa informacja winna zainteresować Wydział Kultury KC. Zostanie ona wykorzystana w meldunku operacyjnym w sprawie „Luminarz”.

                                                                       St. inspektor Wydz. IV Dep. III MSW

                                                                                  mjr Tadeusz Stępkowski

– k. 19 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr T. Stępkowski, Warszawa 9.10.1982 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj.

W „Les Nouvelles Litteraires” /nr 2850, 20 sierpnia- 1 września 1982 r./ opublikowany został wywiad udzielony przez reżysera Ryszarda Bugajskiego na temat jego filmu pt. „Przesłuchanie”. Wywiad z Bugajskim przeprowadziła dziennikarka francuska Camille Desproches. W klimat wywiadu wprowadza ona sensacyjny, o jednoznacznej wymowie politycznej tytuł „W Warszawie więzi się również kino”. Krótki wstęp redakcyjny zawiera lapidarną ocenę sytuacji politycznej w Polsce charakteryzującą się „zupełnie stalinowskim klimatem” i zapowiada wyjaśnienie przez R. Bugajskiego historii filmu „Przesłuchanie”.

Ryszard Bugajski w udzielonym wywiadzie wyjaśnia, iż od pewnego czasu interesował się „… komunizmem widzianym od wewnątrz, jak również faszyzmem oraz wszystkimi aspektami totalitaryzmu”. W związku z tym postanowił zrealizować na ten temat film, umiejscawiając akcję w Polsce.

Omawiając przebieg dyskusji w czasie kolaudacji filmu, R. Bugajski przytoczył formułowane pod jego adresem zastrzeżenie. Poruszona w wywiadzie sprawa zniszczenia filmu nie była brana pod uwagę przez administrację. Były sporadyczne żądania czy wnioski, zresztą całkowicie pozbawione słuszności, że jeżeli film został już zrealizowany, to musi być i zachowany, jest to bowiem dowód zamierzeń programowych ekstremalnej części środowiska twórczego, skupionej przede wszystkim w Zespole Filmowym „X”.

Ryszard Bugajski rzeczywiście otrzymał zaproszenie ze Stanów Zjednoczonych, czemu nie można się dziwić- nie chodziło przecież o znanego reżysera /film pt. „Przesłuchanie” jest debiutem fabularnym reżysera/, tylko o autora o takiej właśnie wymowie politycznej, któremu warto i trzeba pomóc. Min. Stanisław Stefański nie wyraził zgody na ten wyjazd.

Stwierdzenie Ryszarda Bugajskiego, że jest „dość antykomunistyczny” nie wymaga komentarza. Jest ono jednak sprzeczne z jego poprzednimi wypowiedziami na temat w/w filmu. R. Bugajski stanowczo protestował przeciwko traktowaniu jego filmu jako „antysocjalistycznego”. Natomiast w wywiadzie stwierdził, że „… moje uczucia odbiły się w przedstawieniu losu tych postaci”. Ponieważ jest on „dość antykomunistyczny”, takie muszą być jego „uczucia” i taki jest właśnie film.

Bez cienia przesady można stwierdzić, że Ryszard Bugajski nie broni filmu z pozycji jego twórcy, tylko ze względów politycznych, czego zresztą nie krył w udzielonym wywiadzie.

Wywiad należy ocenić zdecydowanie negatywnie, jest on przykładem, jak można dezorientować czytelników, przede wszystkim tych, którzy nie są zorientowani w aktualnej sytuacji w Polsce, a przecież do takich czytelników adresowane jest pismo.

W załączeniu tłumaczenie wywiadu Ryszarda Bugajskiego.

Omówienie: Źródło jest wiarygodne. Informacja powinna być wykorzystana do założenia sprawy operacyjnej na R. Bugajskiego. Sprawa ta wymaga konsultacji z Biurem Śledczym MSW.

                                                                           insp. Wydz. IV Dep. III MSW

                                                                                   mjr T. Stępkowski

– k. 21 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr T. Stępkowski, Warszawa 24.01.1983 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj.

Bolesław Michałek wspólnie z Andrzejem Wajdą napisali na podstawie powieści Rolfa Hochutha „Niemiecka miłość” scenariusz filmowy dla francuskiej wytwórni filmowej „Gaumont” pod tym samym tytułem. Wajda scenariusz zainteresował szefa firmy „CC Film- …” BRAUNERA, który wyraził chęć realizacji tego scenariusza. W związku z tym Wajda zainteresował tą sprawą Naczelny Zarząd Kinematografii oraz Przedsiębiorstwo Eksportu i Importu Filmów „Film Polski” w celu nawiązania koprodukcji z wymienionymi firmami. NZK, ani „Film Polski” nie wyraziły zgody na koprodukcję z uwagi na zawartą tematykę w scenariuszu.

Według A. Wajdy film byłby realizowany zarówno w kraju, jak i w RFN. Głównym motywem filmu jest ukazanie miłości polskiego robotnika do Niemki, której mąż walczy na froncie wschodnim. O związku uczuciowym wie całe miasteczko, które patrzy na to z aprobatą. Na przeszkodzie staje jednak gestapowiec, który doprowadza do skazania zakochanych. Można z tego wysunąć tezę, że ogół Niemców w okresie wojny był pomyślny (?), a tylko jednostki typu gestapowca były skażone nazizmem. Teza ta od lat lansowana jest przez oficjalną propagandę zachodnioniemiecką.

Realizując ten film Wajda chciał ponownie wykazać, że on nie przyłączył się do bojkotu- przecież kręci film z polskimi aktorami i na terenie Polski. Za realizację filmu miał otrzymać około 100 tys. DM. Ile otrzymał za scenariusz, tego aktualnie nikt nie wie.

– BRAUNER ARTUR, ob. Berlina Zachodniego /do 1949 obywatelstwo polskie/, s. Moska i Bronisławy, ur. 1.08.1918 r. W 1967 r. podpisana była z nim umowa o realizacji filmu o Januszu KORCZAKU. Film miał realizować Aleksander FORD. Do realizacji nie doszło z uwagi na wydarzenia marcowe 1968 r. Strona polska poniosła w tej sprawie duże straty, gdyż BRAUNER wytoczył sprawę sądową p-ko „Filmowi Polskiemu”.

– Rolf HOCHUTH- dziennikarz, pisarz zachodnioniemiecki, znany ze skandali, jaki wywołała jego sztuka o katastrofie w Giblartarze. Jego książka „Niemiecka miłość” ma być wydana w br. przez Wydawnictwo Poznańskie w Poznaniu.

            Wajda, który aktualnie przebywa na terenie Francji, czyni w dalszym ciągu starania, aby realizacja tego filmu doszła do skutku. Prawdopodobnie będą czynione naciski ze strony francuskiej na „Film Polski” w celu podpisania umowy.

                                                                       St. insp. Wydz. IV Dep. III MSW

                                                                                   mjr Tadeusz Stępkowski

[dopisek- wykorzystać w

inf. dziennej 15.02.82]

– k. 25 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr T. Stępkowski, Warszawa 20.06.1983 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj.

Na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej w dniu 5 maja 1982 r. powstało stowarzyszenie użyteczności publicznej pod nazwą New York Group/Young Polish Film Makers Inc. PF,82 mające swą siedzibę przy 34 Hillside Avenue, Apt. 2R w Nowym Jorku /NY 10040, 212-569-9600/, które skupia absolwentów Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej Teatralnej i Telewizyjnej w Łodzi, którzy osiedlili się w USA jesienią 1981 r.

            Hasłem programowym Grupy jest „propagowanie polskiej sztuki filmowej” na terenie USA.

            Do grupy należą:

– Ewa Bilińska                        – absolwentka PWSFTiTV z 1981 r., w USA przebywa od listopada 1981 r.

– Czesław Biliński       – absolwent Wydz. Prawa i Administracji UW oraz PWSFTiTV z 1977 r., w USA od 08.1981 r.

– Jacek Kulczycki        – absolwent PWSFTiTV z 1981 r., w USA przebywa od listopada 1981 r.

– Sławomir Grünberg – autor filmów dokumentalnych pt. „Anna proletariuszka” i „Solidarność”, które zrealizował na zlecenie b. NSZZ „Solidarność”, w USA przebywa od listopada 1981 r.

– Ireneusz Hartowicz  – absolwentka PWSFTiTV z 1978 r., w USA przebywa od grudnia 1980 r.

Przewodniczącym Grupy jest Sławomir Grünberg, a wiceprzewodniczącym Jacek Kulczycki.

Do marca 1983 r. Grupa ta zorganizowała szereg pokazów filmowych prezentując m.in. zestaw filmów zrealizowanych przez studentów łódzkiej szkoły filmowej. Projekcje odbywały się w kinach oraz ośrodkach akademickich USA. Aktualnie Grupa zamierza zorganizować w dniach 19-25 września br. w Nowym Jorku festiwal polskich filmów pod hasłem „Polskie kino poetyckie”.

W związku z powyższym czynią starania o wypożyczenie n/w kopii filmowych /16 mm z angielską wersją językową/ od Przedsiębiorstwa Eksportu i Importu Filmów „Film Polski”:

1 „Nóż w wodzie”      – R. Polańskiego;

2 „Bariera”                – J. Skolimowskiego;

3 „Sanatorium pod klepsydrą”          – W. Hassa;

4 „Żywot Mateusza”  – W. Leszczyńskiego;

5 „Perła w koronie”  – K. Kutza;

6 „Brzezina”              – A. Wajdy;

7 „Aria dla atlety”     – F. Bajona;

8 „Austeria”               – J. Kawalerowicza;

9 „W dolinie Issy”      – T. Konwickiego;

10 „Zmory”               – W. Marczewskiego.

Festiwal ma być zorganizowany w nowojorskim kinie Bleeker Street Cinema, a następnie ma być przeniesiony na teren kilku wybranych campusów uniwersyteckich na terenie Stanów Zjednoczonych.

W związku z powyższym prowadzone są działania operacyjne zmierzające do ustalenia bliższych informacji o działalności w/w Grupy, jej członkach i powiązaniach.

                                                                       St. inspektor Wydz. IV Dep. III MSW

                                                                                   mjr T. Stępkowski

[dopisek- do dziennej- może w postaci załącznika.

– podjąć działania w porozumieniu

z Dep. I i NZK]

– k. 34 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr Tadeusz Stępkowski, Warszawa 26.04.1984 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj.

Andrzej WAJDA w latach 1979-1983 zrealizował w koprodukcji z firmami zachodnimi trzy filmy fabularne: „Panny z Wilka”, „Danton”, „Miłość w Niemczech”.

Za realizację filmów otrzymał następujące wynagrodzenie w frankach francuskich:

– 1979 „Panny z Wilka” – 120 000; 96 000 konto „A”, 24 000 /20% prowizji dla PEiIF „Film Polski”/

– 1982 „Danton” – 500 000; 238 725 konto „A”, 59 680 /„Film Polski”/

– 1983 „Miłość w Niemczech” – 422 537; 264 669 konto „A”, 66 163,37 /„Film Polski”/

             W sumie Andrzej Wajda na wyżej wymienionych realizacjach otrzymał kwotę 599 394 franków francuskich, które zostały przekazane na jego konto „A”.

Przedsiębiorstwo Eksportu i Importu Filmów „Film Polski” pobierając prowizję od wynagrodzeń A. Wajdy w wysokości 20% przelało na Skarb Państwa 149 843,37 franków francuskich.

Zadania: Przygotować wykaz twórców przebywających na Zachodzie, którzy wyjechali na kontrakty za pośrednictwem „Filmu Polskiego”

Omówienie: Powyższa informacja zostanie włączona do sprawy operacyjnej „LUMINARZ”. Natomiast zestawienie wynagrodzeń proponuję przekazać do informacji dziennej w nawiązaniu do informacji z dnia 24.04.84 r.

                                                                       St. insp. W. IV D. III MSW

                                                                       mjr Tadeusz Stępkowski

– k. 41 pismo do Naczelnika Wydz. I Biura „C” MSW, Warszawa 20.11.1985 r., Tajne spec. Znaczenia, Egz. nr 1

W załączeniu przesyłam teczkę pracy KO „MICHAŁ” nr 43242 z prośbą o złożenie w archiwum.

Teczka personalna została przekazana do Departamentu I MSW w celu dalszego prowadzenia.

Teczki pracy KO „MICHAŁ” proszę nie udostępniać bez zgody Wydziału IV Departamentu III MSW.

                                                           NACZELNIK WYDZ. IV DEP. III MSW

                                                                       mjr M. ŚPITALNIAK

– Postanowienie o zniszczeniu akt sprawy czynnej Dep. I MSW, Warszawa 29.01.1990 r., Tajne, Egz. poj.

            Ja, kpt. Bolesław Łosowski – insp. Wydz. X Dep. I MSW rozpatrzywszy materiały K.O. krypt. „MIKEUS” nr ew. 16668 dot. Michał BUKOWSKI, s. Mieczysława i Korduli z d. Lubierska ur. 13.09.1949 r., wykszt. wyższe – handlowiec, zatr. spółka „OSTRANA” w Wiedniu, zam. Warszawa ul. Dantego 7/…/

stwierdziłem, że Od 1971 r. współpracował z Wydz. II WUSW w Poznaniu. W 1973 r. przejęty w charakterze K.O. przez Wydz. VII Dep. III MSW. W 1985 r. w związku z oddelegowaniem do pracy w spółce „OSTRANA” w Wiedniu przejęty do dalszego prowadzenia przez Wydz. XI Dep. I MSW. Z uwagi na nikłe wyniki pracy operacyjnej w 1988 r. przekazany do dalszego prowadzenia do Wydz. X Dep. I MSW. Pracy operacyjnej nie zaktywizował. Przekazywał materiały bezwartościowe operacyjnie. Prezentowane cechy charakteru /konfliktowość, wybujałe ambicje/ uniemożliwiały właściwe pokierowanie pracą K.O. W bieżącym roku K.O. kończy planowy pobyt w Wiedniu. Z uwagi na dotychczasowe wyniki pracy i cechy charakteru kontynuacja współpracy jest niecelowa. Materiały nie przedstawiają wartości operacyjnej.

Wnoszę o zniszczenie w całości akt sprawy czynnej nr 16668 kryptonim „MIKEUS”

Zgadzam się z wnioskiem                                            [parafa] 

NACZELNIK WYDZIAŁU X DEP. I MSW

                                                                                  2 tomy