Michał Bukowski- wczesne poezje o Andrzeju Wajdzie i innych

Słucham sobie właśnie Ennio Morricone, warto więc zająć się kwestiami filmowymi. W zbiorze Filipa Gańczaka „Filmowcy w matni bezpieki” jest utwór poświęcony Skolimowskiemu. Nie małą rolę w jego sprawie odegrał niejaki kp „Michał”. Gańczak nie odnalazł „Michała” (nie podał nazwiska). Myślę, że po tylu latach zagadka się wyjaśniła.

Po debiucie literackim Michał Bukowski ruszył w kraj z serią spotkań autorskich, a w sieci pozostały liczne biogramiki. Wszystkie biogramy podają, jak z wszechstronnym artystą mamy do czynienia: poezja, fotografia, karate. Wszystkie mają jedną wadę- zaczynają się w 1985 r., gdy poeta osiada w Wiedniu. Wielbicieli literatury takie rzeczy nie zajmują, jak ktoś może sobie tak po prostu wyjechać z PRL i zamieszkać w neutralnej Austrii.

Szczególne podziękowania składam Pani Budd, która zarządza i to chyba nie tylko pocztą w Związku Pisarzy i tylko jej zawdzięczam, że Poeta dał znak życia w mailu. Znak życia polegał najpierw na wypisaniu maksymy, że „prawdę poznaje się w dialogu”. Następnie miałem się wykazać dobrymi intencjami, aby dostąpić oświecenia przez Poetę. Próby nie przeszedłem, Poeta oznajmił mi o niegodziwości mojej natury i że z tego powodu nie dostąpię zaszczytu lektury jego przemyśleń odnośnie okresu przed 1985 r. Zapewniam jednak, że nic Państwo nie stracili, bo Poeta wzmiankował, że jego wyjaśnienia miały być przeznaczone tylko dla mnie. Tak więc z Poety w tym tekście żadnego pożytku nie będzie.

W ewidencji SB podano także o rejestracji Ww. przez Wydz. II KWMO w Poznaniu jako tw „Tola” 27.10.1971- 29.06.1973 r. Niestety zarchiwizowaną teczkę nr 29644/I zniszczono.

– k. 10 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr T. Stępkowski, Warszawa 28.08.1981 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj., kserokopia Dep. III MSW nr 3745

Andrzej Wajda zamierza zrealizować film o J. Korczaku. Scenariusz do filmu pisze mieszkający stale w Berlinie Zachodnim scenarzysta LARI, obywatel USA. Koszty filmu pokrywa znany producent Backman. Zorganizowaniem spotkania Lariego z Wajdą mającego za cel uzgodnienie ostatecznej wersji scenariusza, obsady, ma się zająć były obywatel PRL Roman J. Harte /Romuald Hajnberg/.

            Film realizowany byłby w przyszłym roku po skierowaniu go do produkcji oraz podpisanie umów z A. Wajdą oraz PEiIF „Film Polski” na zasadzie „usługi”.

            W kontraktach z wymienionym /R. HARTE/ rolę pośrednika sprawuje B. Michałek, który w wypadku ich pobytu w USA ma nadawać telexy do Polskiej Izby Handlowej.

Omówienie

            Powyższa informacja powinna być wykorzystana w informacji wychodzącej do Wydz. Kultury KC, zostanie wykorzystana w sprawie operacyjnej krypt. „Luminarz”.

                                                                       St. inspektor Wydz. IV Dep. III MSW

                                                                                  mjr Tadeusz Stępkowski

– k. 11 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr T. Stępkowski, Warszawa 29.08.1981 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj., kserokopia Dep. III MSW nr 3745

W dalszym ciągu napływają z zagranicy do A. Wajdy depesze i listy gratulacyjne w związku ze zdobyciem w Cannes „Złotej palmy”.

Wśród wielu listów pisanych w ekstazie i pełnej gamie euforii znajdują się także propozycje nawiązania współpracy z A. Wajdą. Między innymi znany artysta plastyk Feliks Topolski- emigrant z Polski- prosił A. Wajdę, by ten nakręcił film biograficzny o nim.

            Wymieniony sugerował, że film mógłby powstać w koprodukcji z Wlk. Brytanią.

Omówienie

            Informacja zostanie wykorzystana w meldunku operacyjnym do sprawy krypt. „Luminarz”.

                                                                       St. inspektor Wydz. IV Dep. III MSW

                                                                                  mjr Tadeusz Stępkowski

[dopisek- znany grafik z siedzibą w Londynie,

emigrował w okresie wojny.]

– k. 12 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr T. Stępkowski, Warszawa 31.08.1981 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj., kserokopia Dep. III MSW nr 3745

Wajda otrzymał propozycję od Mariana Marzyńskiego /emigrant z 1968 r./ stale zamieszkałego w USA /Park Forest South Illinois /…/ nakręcenia filmu pt. „Polskie Chicago”. Film dotyczyłby współczesnych Polaków, którzy uknuli plan zarobienia przez jeden rok więcej niż przez poprzednich trzydzieści lat i którzy pod hasłem „wczasowiczów” wciskają się w amerykański rynek pracy i tak już pęczniejący pod naporem emigrantów z całego świata, a szczególnie z Ameryki Południowej.

Byłoby to jednocześnie spojrzenie na Polonię, która jest bardzo wyniosła w stosunku do przyjezdnych Polaków.

Dysponuje ona niekiedy sporymi majątkami przy tym jest bardzo prymitywna ze wszystkimi polskimi przywarami /snobizm, gadulstwo, wylewność, pycha, skłonności do nadużywania alkoholu, cwaniactwo, a także często złowrogi stosunek do polskiej rzeczywistości/.

Marzyński zaproponował, aby A. Wajda przybył do USA jeszcze w tym roku w okresie wrzesień- grudzień. Czas ten pozwoliłoby na dopracowanie już wcześniej napisanego przez Marzyńskiego scenariusza, przygotowanie zdjęć oraz wykonanie montażu.

Wymieniony widziałby w jednej z pierwszoplanowych ról Wojciecha Pszoniaka.

Wszystkie koszty związane z produkcją filmu pokryłby Marzyński oferując później Polsce gotowy film za umówioną cenę.

Omówienie

            Uważam, że powyższa informacja winna zainteresować Wydział Kultury KC. Zostanie ona wykorzystana w meldunku operacyjnym w sprawie „Luminarz”.

                                                                       St. inspektor Wydz. IV Dep. III MSW

                                                                                  mjr Tadeusz Stępkowski

– k. 19 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr T. Stępkowski, Warszawa 9.10.1982 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj.

W „Les Nouvelles Litteraires” /nr 2850, 20 sierpnia- 1 września 1982 r./ opublikowany został wywiad udzielony przez reżysera Ryszarda Bugajskiego na temat jego filmu pt. „Przesłuchanie”. Wywiad z Bugajskim przeprowadziła dziennikarka francuska Camille Desproches. W klimat wywiadu wprowadza ona sensacyjny, o jednoznacznej wymowie politycznej tytuł „W Warszawie więzi się również kino”. Krótki wstęp redakcyjny zawiera lapidarną ocenę sytuacji politycznej w Polsce charakteryzującą się „zupełnie stalinowskim klimatem” i zapowiada wyjaśnienie przez R. Bugajskiego historii filmu „Przesłuchanie”.

Ryszard Bugajski w udzielonym wywiadzie wyjaśnia, iż od pewnego czasu interesował się „… komunizmem widzianym od wewnątrz, jak również faszyzmem oraz wszystkimi aspektami totalitaryzmu”. W związku z tym postanowił zrealizować na ten temat film, umiejscawiając akcję w Polsce.

Omawiając przebieg dyskusji w czasie kolaudacji filmu, R. Bugajski przytoczył formułowane pod jego adresem zastrzeżenie. Poruszona w wywiadzie sprawa zniszczenia filmu nie była brana pod uwagę przez administrację. Były sporadyczne żądania czy wnioski, zresztą całkowicie pozbawione słuszności, że jeżeli film został już zrealizowany, to musi być i zachowany, jest to bowiem dowód zamierzeń programowych ekstremalnej części środowiska twórczego, skupionej przede wszystkim w Zespole Filmowym „X”.

Ryszard Bugajski rzeczywiście otrzymał zaproszenie ze Stanów Zjednoczonych, czemu nie można się dziwić- nie chodziło przecież o znanego reżysera /film pt. „Przesłuchanie” jest debiutem fabularnym reżysera/, tylko o autora o takiej właśnie wymowie politycznej, któremu warto i trzeba pomóc. Min. Stanisław Stefański nie wyraził zgody na ten wyjazd.

Stwierdzenie Ryszarda Bugajskiego, że jest „dość antykomunistyczny” nie wymaga komentarza. Jest ono jednak sprzeczne z jego poprzednimi wypowiedziami na temat w/w filmu. R. Bugajski stanowczo protestował przeciwko traktowaniu jego filmu jako „antysocjalistycznego”. Natomiast w wywiadzie stwierdził, że „… moje uczucia odbiły się w przedstawieniu losu tych postaci”. Ponieważ jest on „dość antykomunistyczny”, takie muszą być jego „uczucia” i taki jest właśnie film.

Bez cienia przesady można stwierdzić, że Ryszard Bugajski nie broni filmu z pozycji jego twórcy, tylko ze względów politycznych, czego zresztą nie krył w udzielonym wywiadzie.

Wywiad należy ocenić zdecydowanie negatywnie, jest on przykładem, jak można dezorientować czytelników, przede wszystkim tych, którzy nie są zorientowani w aktualnej sytuacji w Polsce, a przecież do takich czytelników adresowane jest pismo.

W załączeniu tłumaczenie wywiadu Ryszarda Bugajskiego.

Omówienie: Źródło jest wiarygodne. Informacja powinna być wykorzystana do założenia sprawy operacyjnej na R. Bugajskiego. Sprawa ta wymaga konsultacji z Biurem Śledczym MSW.

                                                                           insp. Wydz. IV Dep. III MSW

                                                                                   mjr T. Stępkowski

– k. 21 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr T. Stępkowski, Warszawa 24.01.1983 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj.

Bolesław Michałek wspólnie z Andrzejem Wajdą napisali na podstawie powieści Rolfa Hochutha „Niemiecka miłość” scenariusz filmowy dla francuskiej wytwórni filmowej „Gaumont” pod tym samym tytułem. Wajda scenariusz zainteresował szefa firmy „CC Film- …” BRAUNERA, który wyraził chęć realizacji tego scenariusza. W związku z tym Wajda zainteresował tą sprawą Naczelny Zarząd Kinematografii oraz Przedsiębiorstwo Eksportu i Importu Filmów „Film Polski” w celu nawiązania koprodukcji z wymienionymi firmami. NZK, ani „Film Polski” nie wyraziły zgody na koprodukcję z uwagi na zawartą tematykę w scenariuszu.

Według A. Wajdy film byłby realizowany zarówno w kraju, jak i w RFN. Głównym motywem filmu jest ukazanie miłości polskiego robotnika do Niemki, której mąż walczy na froncie wschodnim. O związku uczuciowym wie całe miasteczko, które patrzy na to z aprobatą. Na przeszkodzie staje jednak gestapowiec, który doprowadza do skazania zakochanych. Można z tego wysunąć tezę, że ogół Niemców w okresie wojny był pomyślny (?), a tylko jednostki typu gestapowca były skażone nazizmem. Teza ta od lat lansowana jest przez oficjalną propagandę zachodnioniemiecką.

Realizując ten film Wajda chciał ponownie wykazać, że on nie przyłączył się do bojkotu- przecież kręci film z polskimi aktorami i na terenie Polski. Za realizację filmu miał otrzymać około 100 tys. DM. Ile otrzymał za scenariusz, tego aktualnie nikt nie wie.

– BRAUNER ARTUR, ob. Berlina Zachodniego /do 1949 obywatelstwo polskie/, s. Moska i Bronisławy, ur. 1.08.1918 r. W 1967 r. podpisana była z nim umowa o realizacji filmu o Januszu KORCZAKU. Film miał realizować Aleksander FORD. Do realizacji nie doszło z uwagi na wydarzenia marcowe 1968 r. Strona polska poniosła w tej sprawie duże straty, gdyż BRAUNER wytoczył sprawę sądową p-ko „Filmowi Polskiemu”.

– Rolf HOCHUTH- dziennikarz, pisarz zachodnioniemiecki, znany ze skandali, jaki wywołała jego sztuka o katastrofie w Giblartarze. Jego książka „Niemiecka miłość” ma być wydana w br. przez Wydawnictwo Poznańskie w Poznaniu.

            Wajda, który aktualnie przebywa na terenie Francji, czyni w dalszym ciągu starania, aby realizacja tego filmu doszła do skutku. Prawdopodobnie będą czynione naciski ze strony francuskiej na „Film Polski” w celu podpisania umowy.

                                                                       St. insp. Wydz. IV Dep. III MSW

                                                                                   mjr Tadeusz Stępkowski

[dopisek- wykorzystać w

inf. dziennej 15.02.82]

– k. 25 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr T. Stępkowski, Warszawa 20.06.1983 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj.

Na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej w dniu 5 maja 1982 r. powstało stowarzyszenie użyteczności publicznej pod nazwą New York Group/Young Polish Film Makers Inc. PF,82 mające swą siedzibę przy 34 Hillside Avenue, Apt. 2R w Nowym Jorku /NY 10040, 212-569-9600/, które skupia absolwentów Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej Teatralnej i Telewizyjnej w Łodzi, którzy osiedlili się w USA jesienią 1981 r.

            Hasłem programowym Grupy jest „propagowanie polskiej sztuki filmowej” na terenie USA.

            Do grupy należą:

– Ewa Bilińska                        – absolwentka PWSFTiTV z 1981 r., w USA przebywa od listopada 1981 r.

– Czesław Biliński       – absolwent Wydz. Prawa i Administracji UW oraz PWSFTiTV z 1977 r., w USA od 08.1981 r.

– Jacek Kulczycki        – absolwent PWSFTiTV z 1981 r., w USA przebywa od listopada 1981 r.

– Sławomir Grünberg – autor filmów dokumentalnych pt. „Anna proletariuszka” i „Solidarność”, które zrealizował na zlecenie b. NSZZ „Solidarność”, w USA przebywa od listopada 1981 r.

– Ireneusz Hartowicz  – absolwentka PWSFTiTV z 1978 r., w USA przebywa od grudnia 1980 r.

Przewodniczącym Grupy jest Sławomir Grünberg, a wiceprzewodniczącym Jacek Kulczycki.

Do marca 1983 r. Grupa ta zorganizowała szereg pokazów filmowych prezentując m.in. zestaw filmów zrealizowanych przez studentów łódzkiej szkoły filmowej. Projekcje odbywały się w kinach oraz ośrodkach akademickich USA. Aktualnie Grupa zamierza zorganizować w dniach 19-25 września br. w Nowym Jorku festiwal polskich filmów pod hasłem „Polskie kino poetyckie”.

W związku z powyższym czynią starania o wypożyczenie n/w kopii filmowych /16 mm z angielską wersją językową/ od Przedsiębiorstwa Eksportu i Importu Filmów „Film Polski”:

1 „Nóż w wodzie”      – R. Polańskiego;

2 „Bariera”                – J. Skolimowskiego;

3 „Sanatorium pod klepsydrą”          – W. Hassa;

4 „Żywot Mateusza”  – W. Leszczyńskiego;

5 „Perła w koronie”  – K. Kutza;

6 „Brzezina”              – A. Wajdy;

7 „Aria dla atlety”     – F. Bajona;

8 „Austeria”               – J. Kawalerowicza;

9 „W dolinie Issy”      – T. Konwickiego;

10 „Zmory”               – W. Marczewskiego.

Festiwal ma być zorganizowany w nowojorskim kinie Bleeker Street Cinema, a następnie ma być przeniesiony na teren kilku wybranych campusów uniwersyteckich na terenie Stanów Zjednoczonych.

W związku z powyższym prowadzone są działania operacyjne zmierzające do ustalenia bliższych informacji o działalności w/w Grupy, jej członkach i powiązaniach.

                                                                       St. inspektor Wydz. IV Dep. III MSW

                                                                                   mjr T. Stępkowski

[dopisek- do dziennej- może w postaci załącznika.

– podjąć działania w porozumieniu

z Dep. I i NZK]

– k. 34 Informacja operacyjna źródła ko „Michał”, przyjął mjr Tadeusz Stępkowski, Warszawa 26.04.1984 r., Tajne spec. znaczenia, Egz. poj.

Andrzej WAJDA w latach 1979-1983 zrealizował w koprodukcji z firmami zachodnimi trzy filmy fabularne: „Panny z Wilka”, „Danton”, „Miłość w Niemczech”.

Za realizację filmów otrzymał następujące wynagrodzenie w frankach francuskich:

– 1979 „Panny z Wilka” – 120 000; 96 000 konto „A”, 24 000 /20% prowizji dla PEiIF „Film Polski”/

– 1982 „Danton” – 500 000; 238 725 konto „A”, 59 680 /„Film Polski”/

– 1983 „Miłość w Niemczech” – 422 537; 264 669 konto „A”, 66 163,37 /„Film Polski”/

             W sumie Andrzej Wajda na wyżej wymienionych realizacjach otrzymał kwotę 599 394 franków francuskich, które zostały przekazane na jego konto „A”.

Przedsiębiorstwo Eksportu i Importu Filmów „Film Polski” pobierając prowizję od wynagrodzeń A. Wajdy w wysokości 20% przelało na Skarb Państwa 149 843,37 franków francuskich.

Zadania: Przygotować wykaz twórców przebywających na Zachodzie, którzy wyjechali na kontrakty za pośrednictwem „Filmu Polskiego”

Omówienie: Powyższa informacja zostanie włączona do sprawy operacyjnej „LUMINARZ”. Natomiast zestawienie wynagrodzeń proponuję przekazać do informacji dziennej w nawiązaniu do informacji z dnia 24.04.84 r.

                                                                       St. insp. W. IV D. III MSW

                                                                       mjr Tadeusz Stępkowski

– k. 41 pismo do Naczelnika Wydz. I Biura „C” MSW, Warszawa 20.11.1985 r., Tajne spec. Znaczenia, Egz. nr 1

W załączeniu przesyłam teczkę pracy KO „MICHAŁ” nr 43242 z prośbą o złożenie w archiwum.

Teczka personalna została przekazana do Departamentu I MSW w celu dalszego prowadzenia.

Teczki pracy KO „MICHAŁ” proszę nie udostępniać bez zgody Wydziału IV Departamentu III MSW.

                                                           NACZELNIK WYDZ. IV DEP. III MSW

                                                                       mjr M. ŚPITALNIAK

– Postanowienie o zniszczeniu akt sprawy czynnej Dep. I MSW, Warszawa 29.01.1990 r., Tajne, Egz. poj.

            Ja, kpt. Bolesław Łosowski – insp. Wydz. X Dep. I MSW rozpatrzywszy materiały K.O. krypt. „MIKEUS” nr ew. 16668 dot. Michał BUKOWSKI, s. Mieczysława i Korduli z d. Lubierska ur. 13.09.1949 r., wykszt. wyższe – handlowiec, zatr. spółka „OSTRANA” w Wiedniu, zam. Warszawa ul. Dantego 7/…/

stwierdziłem, że Od 1971 r. współpracował z Wydz. II WUSW w Poznaniu. W 1973 r. przejęty w charakterze K.O. przez Wydz. VII Dep. III MSW. W 1985 r. w związku z oddelegowaniem do pracy w spółce „OSTRANA” w Wiedniu przejęty do dalszego prowadzenia przez Wydz. XI Dep. I MSW. Z uwagi na nikłe wyniki pracy operacyjnej w 1988 r. przekazany do dalszego prowadzenia do Wydz. X Dep. I MSW. Pracy operacyjnej nie zaktywizował. Przekazywał materiały bezwartościowe operacyjnie. Prezentowane cechy charakteru /konfliktowość, wybujałe ambicje/ uniemożliwiały właściwe pokierowanie pracą K.O. W bieżącym roku K.O. kończy planowy pobyt w Wiedniu. Z uwagi na dotychczasowe wyniki pracy i cechy charakteru kontynuacja współpracy jest niecelowa. Materiały nie przedstawiają wartości operacyjnej.

Wnoszę o zniszczenie w całości akt sprawy czynnej nr 16668 kryptonim „MIKEUS”

Zgadzam się z wnioskiem                                            [parafa] 

NACZELNIK WYDZIAŁU X DEP. I MSW

                                                                                  2 tomy

Reklamy

Herman Bertelle- szpieg najwyższą formą komunizmu

W rocznicę Rewolucji Październikowej warto spojrzeć na przedstawiciela pokolenia, które ją szerzyło w całej Europie i za Atlantykiem. Myślę, że nikt we Francji nie spodziewał się, aby rezydentem siatki szpiegowskiej był skromny sklepikarz, a skrzydła jego działalności przyciął francuski supermarket (o tym innym razem).

Kwoty, które przechodzą w teczce „Armanda”/”Omera” są ogromne jak na zwykłego człowieka.

Czy zgadzają się Państwo z tezą, że poglądy komunistyczne prowadzą do zdrady swojego kraju i pracy szpiegowskiej dla obcych?

– k. 17 Odpis dokumentu nr 005055/Pers/28/I z 12.04.1950 r.

RZECZPOSPOLITA POLSKA

DEKLARACJA

Ja, niżej podpisany, zobowiązuję się pracować dla służby informacyjnej Państwa Polskiego i wykonywać wszystkie polecone mi zadania.

Ślubuję wierność narodowi polskiemu i jedynie prawowitemu rządowi jedności narodowej.

Zdaję sobie sprawę, że w razie sprzeniewierzenia się interesom Narodu Polskiego przez przejście na służbę wrogów Państwa Polskiego, jak też i przez zdradzenie tajemnicy służbowej będę pociągnięty do odpowiedzialności karnej przez organa sądowe Rzeczpospolitej Polskiej.

                                                                                  Podpis H. Bertele

Paryż, dnia 8.1.1947

– k. 25 Życiorys

ARMAND Urodzony w 1902 r. w Wiedniu z rodziny robotniczej, ojciec mój był litografem, pierwszym doradcą socjalistą w 15 okręgu w Wiedniu. W 1917 r. wstąpiłem do Młodzieży socjalistycznej /nielegalna wówczas/. W lutym 1919 zaangażowałem się do Bat. „Rothziegel” ochotników austriackich Armii Czerwonej Węgierskiej. Mój starszy brat Jan zaangażowany do tego samego batalionu poległ na polu walki w bitwie pod Godollo.

            Po powrocie do Wiednia /ukrywając się na okręcie żeglującym po Dunaju/ po upadku Republiki sowiecko-węgierskiej, wstąpiłem do Komunistycznej Partii 1-go lipca 1920 r. Od tego czasu nigdy nie odeszłem od Partii.

            W 1921 wstąpiłem do republikańskiej armii austriackiej, gdzie zostałem mianowany delegatem żołnierzy 4-go Bat. 6 pułku w 1922. Oskarżony w 1923 jako pierwszy delegat komunistyczny o wielką zdradę /wówczas propagowanie komunizmu było uważane za zdradę/ zostałem skazany na 6 mies. więzienia i wykluczony z armii.

            Od 1924-27 byłem Delegatem robotniczym firmy morskiej „Danuebienne” i odpowiedzialny w organizacji federacyjnej Wiedeń-Północno-Wschodni Partii Komunistycznej.

Biorąc aktywny udział w wypadkach 15-lipcowych 1927 /strajk generalny, podpalenie Ministerstwa Sprawiedliwości/ zostałem skazany po raz II-gi na 6 miesięcy więzienia.

Zwolniony przez „Noel” w 1927 uwięziono mnie ponownie 1 stycznia 1928 r. na wskutek krwawej manifestacji Milicji Komunistycznej 1.1.28 na 4 miesiące.

            Od 1928 do 1933 r. zajmowałem kolejno stanowiska: odpowiedzialny w organizacji, skarbnikiem i instruktorem politycznym Federacji Wiedeń-Północno-Wschodni, Partii.

            W 1933 zostałem mianowany Kdt. Batalionu „Spartacus” Milicji Komunistycznej et Partii, która była nielegalna- odpowiedzialny politycznie okręgu Wiedeń-Północ.

W lutym 1934 r. kierowałem batalionem „Spartacus”, który bronił dzielnicy robotniczej „Leopodau” 21-go okręgu Wiednia przeciwko faszystom.

Po zwycięstwie „Dolffuss’a” zostałem aresztowany i skazany na 5 lat więzienia.

Ułaskawiony przez „Noela” w 1935 otrzymałem zadanie- reorganizację okolicy północno-wschodniej Wiednia i później rekrutowanie ochotników do Hiszpanii republikańskiej.

To są moi towarzysze- byli odpowiedzialni „PC” austriackiego, którzy mogą udzielić o mnie informacji:

Klauda, Kramer, Fruhwirt, Zwiefelhofer, Keseman, Martin, Wassilof, Koubasta, Plutnar, dr Schoenhof, Koplenig i Honner.

Towarzysze Koplenig i Honner, którzy podczas wyzwolenia byli viceprezydentem i Ministrem Spraw Wewnętrznych, obecnie zajmują stanowiska sekretarza i sekretarza-generalnego w PC austriackim.

W maju 1937 zostałem wysłany do Hiszpanii i mianowany później Komisarzem politycznym 2-go Batalionu „Guerilleros”.

Odpowiedzialni moi byli: Honner, Deutsch, Holzer, Schubert, obecnie wszyscy w Austrii. Heller Eduard we Francji i towarzysz Grischa z URSS.

            W styczniu 1938 zostałem powołany przez „Tibidabo” w Barcelonie i wysłany z zadaniem specjalnym do Paryża, gdzie pozostałem do 28 grudnia 1939 r. Centrum robotników cudzoziemców w Moskwie może zagwarantować za mnie w tym okresie, również koledzy Deutsch i Koubasta.

            Z rozkazu mego zwierzchnika zgłosiłem się jako ochotnik na czas trwania wojny w wojsku francuskim. Powołany do swego wojska dnia 28.12.1939 zostałem wysłany do północnej Afryki i w maju 1940 na front wschodnio-saharyjski.

            Zdołałem założyć kilka komórek partyjnych i sieć informacyjną z Centralą w Quagla. Łączność z Paryżem była przerwana w związku z wkroczeniem do Paryża wojsk niemieckich w czerwcu 1940. Ponieważ byłem w wojsku do roku 1941, nie mogłem już przywrócić przerwanej łączności. Zdemobilizowany w roku 1941, powróciłem do Francji, skierowany zostałem do Macon do kwietnia, a w maju zacząłem pracować w Grenoble /przywróciłem łączność z partią w poprzednim miesiącu z towarzyszami Vial de Gieres i Mulas, Tescier i Sirak de St. Martin Heres Grenoble.

Od sierpnia 41 do listopada 1942 r. byłem kolejno odpowiedzialny za komórkę, odpowiedzialny za sekcję „Brun” Partii et odpowiedzialny za „Front National” de St. Martin d’Heres.

Po okupacji południowej zony przez Niemców i Włochów w listopadzie 1942 r. założyliśmy pierwsze oddziały F-TPF. Odpowiedzialny byłem za służbę techniczną i informacyjną do marca 1943 w oddziale „Dimitroff”.

Towarzysze, którzy mogą zaręczyć o mojej działalności w tym czasie:

Tesciere Farnand- starosta w gminie St. Martin d’Heres,

odpowiedzialny za sekcję w St. Martin d’Heres PCF,

Naime Claude- obecnie pomocnik starosty w mieście Grenoble,

Mulas Jean, Vial Marius, Gibbes Lucien, Carpand Berger, wszyscy [są] członkami Biura Sekcji, odpowiedzialni za kadry Federacji w Grenoble. Wszyscy ci towarzysze są ob. Francuskimi.

Pierwszego marca 1943 r. wstąpiłem do Oddziału „Liberte” FTP-MOI Grenoble. W oddziale byłem odpowiedzialny za służbę informacyjną i łącznikiem z innymi formacjami FTP, jak również z francuskimi partiami komunistycznymi i cudzoziemskimi, z „Front National” i CGT.

Towarzysze, którzy mogą udzielić informacji za ten czas:

… – commandant (mjr) wojsk republikańskich hiszpańskich, były odpowiedzialny okręgowy w PCF, obecnie w Paryżu,

… Rio – Kpt. wojsk hiszpańskich, były odpowiedzialny wojskowy za grupę hiszpańską FTP-MOI Grenoble,

… – kpt. wojsk hiszpańskich, były odpowiedzialny za sekcję Greoble PCE Grenoble,

… – były odpowiedzialny za sekcję St. Martin d’Heres Grenoble PCE,

… Livia, Maldera Cataldo, Menduni, odpowiedzialni za PC grupy FTP włoski a Grenoble.

Boghdassarian Sirale odpowiedzialny okręgowy za PC armenien w Grenoble,

Dwidian, członek Komitetu Centralnego PC armenien w Marsylii.

… Martin odpowiedzialny za partyzantów polskich w „Viscose” Grenoble, Dzielnica Viscose.

… odpowiedzialny za grupę polską PC w Viscose Grenoble.7… mjr Brun, mjr Rameau wszyscy towarzysze oddziału „Liberte”, którzy walczyli przed 11.11.1943

…. listopada 1943 zostałem aresztowany przez Gestapo i wywieziony 17 stycznia 1944 do Dora. W obozie tym byłem członkiem Komitetu komunistycznego francuskiego FTP i odpowiedzialny za łączność z Komitetem rosyjskim i czeskim.

20 kwietnia 1945 podczas ewakuacji z Ravensbruck uciekłem z transportu do Wesenberg i ukrywałem się w lasachz 20-toma towarzyszami francuskimi i Polakami, czekaliśmy na przybycie Armii Czerwonej. Ta przyszła 30 kwietnia i mogliśmy nawet brać udział w oczyszczaniu.

Wróciłem 18 maja 1945 do Grenoble, gdzie pozostałem do grudnia.

Do chwili mego wyjazdu do Paryża pełniłem funkcję skarbnika sekcji byłych FTP.

Za moją działalność w obozie Dora mogą zaręczyć następujący towarzysze:

Mantral, Laroche, Bonnet, Kioylan, Katela, Roux, wszyscy członkowie PC i FTP i zostali deportowani jako tacy, również towarzysze Moch Martin, Polak z Grenoble.

Podczas mojej działalności we Francji walczyłem pod nazwiskiem /pseudonimem/ Armand i wielu z moich towarzyszy (przeważnie towarzysze cudzoziemcy) znają mnie tylko pod tym pseudonimem.

Ta sama biografia znajduje się w biurze kadr Federacji z Isare … w Grenoble.

                                                                                  Bertele Hermann

                                                                                  dit „Armmand”

– k. 28 Wyciąg z Raportu P-29 z 25.02.1948 r.

            ARMAND

Armand uzyskał obywatelstwo francuskie, jest to osiągnięcie, które potrafimy w najbliższej przyszłości należycie wykorzystać dla naszej pracy.

– k. 38 Wyciąg z Raportu podróży służbowej Mazura

Armand

Spotkanie z nim odbyło się 17.06 o godz. 18 w lesie pod Brukselą. Trwało ono bardzo krótko, przekazałem mu instrukcje dotyczące wyjazdu do Polski. Wiadomość o wyjeździe do Polski przyjął Armand z wielkim zadowoleniem.

– k. 39 Notatka służbowa do Szefa Wydz. II Oddziału II Sztabu Generalnego płk dypl. inż. Bielski dot. agenta „Armanda”, Ściśle tajne, Egz. jedyny, kier. Sekcji 2P mjr Henryk Trojan

 1 Wykonując polecenie D-wa Sekcja 2P zorganizowała przerzut ag. Armanda z Belgii do Polski. Przerzut został wykonany przy pomocy III Wydz. i udał się w najlepszym porządku. Ag. Armand 12 bm. przybył do Warszawy i został ulokowany w konspiracyjnym mieszkaniu Sekcji 2R, gdzie mieszka razem z mjr. Majewskim z Sekcji 2R.

2 Ag. Armand urodzony w Austrii. Od 1917 r. związany z ruchem robotniczym. W 1919 r. bierze udział w rewolucji na Węgrzech. W 1920 r. wstępuje do Partii Kom. Austrii. Brał udział w krwawych starciach we Wiedniu (1934 r.) oraz w wojnie w Hiszpanii. W 1938 r. był kurierem ambasady sowieckiej w Paryżu z Hiszpanią. W czasie okupacji brał udział w Ruchu Oporu we Francji, w 1943 r. deportowany do Buchenwaldu i do Dory. W 1946 r. przystępuje do naszej pracy.

3 Z Armandem przeprowadziłem od chwili jego przyjazdu kilka wstępnych rozmów. Rozmowy powyższe dotyczyły jego działalności od chwili wyjazdu rezydenta Duponta z Francji. Wybadałem również jego stan moralny, który uznałem za dobry. W załączeniu raport Armanda z tego okresu czasu.

4 Trzymając się wytycznych otrzymanych od Szefa Wydziału przeprowadzałem z Armandem rozmowy po linii możliwości wykorzystania go na terenie Francji wzgl. przerzucenia go na teren Sekcji 2R.

Na podst. przeprowadzonych rozmów, jak też na podst. ustnego porozumienia się z mjr. Krzeczkowskim, Szefem Sekcji 2R, stwierdzam, co następuje:

a/ Armand może nadal pozostać i pracować na terenie Francji

Założeniem, na podstawie którego Armand otrzymał rozkaz wyjazdu z Francji, była sprawa Gilberta.

Exagent Gilbert pracował do 1947 r. po linii rozpracowania emigracji polskiej i był na łączności Armanda, nie będąc zupełnie wtajemniczonym w istotę naszej pracy wywiadowczej. W 1947 r. został przekazany do VII Dep. MBP.

W październiku 1949 r. Gilbert poczynił próby szantażowania Armanda, co spowodowało decyzję jego wyjazdu z Francji.

Jak się okazało, Gilbert nie ma żadnych dowodów kompromitujących Armanda.

Należy również wziąć pod uwagę ten fakt, że próby szantażu Gilberta rozpoczęły się w okresie silnej nagonki i kampanii antypolskiej we Francji w odwet za sprawę Robineau i gdyby władze francuskie miały jakiekolwiek dowody działalności Armanda, byłyby je prawdopodobnie w tym okresie wykorzystały. Armand natomiast w tym okresie nie odczuwał żadnego zainteresowania się władz jego osobą.

Poza tym- wg słów Armanda- Gilbert boi się go, co ma swoje korzenie w czasach ich wspólnego pobytu w obozie Dore.

Należy dodać, ze Armand psychicznie góruje nad Gilbertem (z czego sam sobie zdaje sprawę) i dlatego również nie uważa go za groźnego dla swojej osoby.

W obecnej chwili miejsce pobytu Gilberta jest nieznane. Wszystkie wyżej przytoczone momenty uzasadniają możliwość dalszej pracy Armanda na terenie Francji, co zbliży Sekcję 2P do wykonania nałożonych na nią zadań.

Szczegółowy plan dalszego ewentualnego wykorzystania Armanda przez Sekcję 2P zostanie omówiony w dalszym ciągu niniejszej notatki.

b/ Jeżeli przyjmie się hipotezę, że pobyt i praca Armanda we Francji grożą niebezpieczeństwem dla jego osoby, to przerzut do Włoch na tych samych papierach i pod maską, pod którą żył we Francji, nie zmienią zasadniczo w tym względzie jego sytuacji osobistej.

Jeżeli natomiast dojdzie się do wniosku, że jego praca na terenie Francji nie grozi bezpieczeństwu jego osoby i możliwości dekonspiracji, może on oczywiście pracować na terenie Włoch. Teren pracy jest oczywiście uzależniony od ogólnych zadań i wytycznych, przed jakimi stoi II Oddział.

Należy jednak wziąć pod uwagę, że podczas gdy we Francji Armand może natychmiast przystąpić do pracy i może szybko osiągnąć rezultaty w swej pracy, na terenie Włoch sytuacja przedstawia się inaczej.

Na terenie Włoch Armand może- niezależnie od starej lub nowej legendy- przystąpić natychmiast do pracy techniczno-organizacyjnej, to znaczy do kierowania gotową siecią, przekazaną mu przez Sekcję 2R.

Natomiast dla zorganizowania nowej sieci lub w pracy nad wydobywaniem materiałów konieczna jest jego asymilacja w terenie, poznanie ludzi, języka, zwyczajów i obyczajów etc., co wymaga dłuższego czasu jego pobytu we Włoszech.

5 W wypadku powzięcia decyzji przez D-wo pozostawienia ag. Armanda na terenie Francji Sekcja 2P proponuje, co następuje:

a/ Wydzielenie ag. Armanda z sieci Roberta i stworzenie nowej sieci pod kierownictwem Armanda

b/ Zadaniem sieci Armanda będzie:

– rozpracowanie dyslokacji wojsk na terenie Francji

– uzbrojenie i stan wyszkolenia

– rozlokowanie składów broni i amunicji

– zbieranie danych dot. sieci kolejowej ze strategicznego punktu widzenia

– rozpracowanie zakładów przemysłowych o znaczeniu wojskowym w rejonie Grenoble

– urządzenie we Francji 2 stacji nadawczo-odbiorczych na czas wojny

– zakonspirowanie 2-3 radionadajników w punktach ustalonych w przyszłości przez Centralę

c/ Osobiste znajomości Armanda z całym szeregiem ludzi pozwolą na zorganizowanie sieci, która będzie mogła wykonać powyższe zadania (patrz załącznik nr 2). Werbowanie tych ludzi nastąpi po ich uaktywnieniu, w trakcie pracy, za zgodą Centrali indywidualnie w stosunku do każdego człowieka

d/ Do lipca 1951 r. Armand będzie pracował pod maską, którą obecnie posiada, poczem zmieni maskę i przystąpi do pracy pod maską właściciela średniego przedsiębiorstwa transportu samochodowego z siedzibą w Lyonie

Do tej nowej maski Armand przygotuje się w ciągu roku i po wypowiedzeniu i zlikwidowaniu sklepu w wyżej wskazanym terminie, przeniesie się do Lyonu, gdzie będzie pracował już pod nową maską.

e/ Łączność z Centralą będzie następująca:

– skrzynka martwa w pociągu Paryż-Warszawa

– listówki w Polsce i we Francji via Belgia i Szwajcaria

– periodyczne spotkania z przedstawicielem Centrali /do końca br. co najmniej dwa razy/

– przekazywanie materiałów i raportów odbędzie się za pomocą mikrofotografii

f/ W bieżącym roku łączności radiowej z siecią Armanda nie będzie, natomiast przeprowadzi się zorganizowanie do próbnych audycji z 2 stacji nadawczo-odbiorczych na terenie Francji. Próbne audycje odbędą się w I półroczu 1951 r. W przyszłości Sekcja 2P ma zamiar zorganizować łączność radiową z Armandem, co nastąpi po stworzeniu przez niego nowej maski. Aparat nadawczo-odbiorczy będzie ruchomy, to znaczy będzie się znajdował na jednym z samochodów, będących jego własnością. W czasie pokoju łączność będzie nawiązywana jeden raz w miesiącu.

6 Celem urzeczywistnienia w/wym. wytycznych konieczne jest zorganizowanie osobistych spotkań z Armandem w październiku i grudniu br. celem przyjęcia jego pierwszych raportów i udzielenia mu pomocy i wskazówek dla jego dalszej pracy.

7 W wypadku przyjęcia przez D-wo wwym. Koncepcji wykorzystania Armanda Sekcja 2P przystąpi do szkolenia go w następujących dziedzinach:

– fotografia

– microfotografia

– kamuflaż

– organizacja i wykorzystanie skrzynek martwych

– zasady konspiracji

– szyfry

oraz zapozna go z ogólnymi wytycznymi jego przyszłej pracy.

Czas trwania szkolenia- 2 tygodnie.

8 Wyjeżdżając z Polski Armand otrzyma:

– zorganizowaną w pociągu skrzynkę martwą

– jeden microaparat 102 i mikroskop dla celów łącznościowych

– kwotę 3000 dolarów amerykańskich jako fundusz operacyjny i na wydatki związane z obecną maską i urządzeniem planowanej maski.

9 Bezpośrednio po skończeniu szkolenia Sekcja 2P zorganizuje przy pomocy III Wydz. przerzut Armanda z powrotem na teren Francji.

Załączniki:

1 Raport działalności Arm.                                        KIEROWNIK SEKCJI 2P

2 Znajomości osobiste Arm.

3 Raport Arm. dot. Gilberta                                                  T R O J A N mjr

4 Powiązania Arm. z ag. innych sieci 2P

5 Możliwości maski Arm. na terenie Włoch

6 Życiorys Armanda /…/

– k. 49 Notatka dot. przerzutu Armanda, Ściśle tajne, Egz. jedyny

Na skutek sytuacji politycznej, jaka się wytworzyła w Belgii w związku z powrotem króla, przerzut Armanda do Francji przez Belgię został na pewien okres wstrzymany.

Wyk. i druk. J.B.

1.08.50

– k. 119 Sprawozdanie z podróży służbowej płk. Bielskiego w kwietniu i maju 1951 r., Ściśle tajne, Egz. jedyny

Płk Bielski spotkał się z Armandem i omówił z nim sprawy jego sieci i perspektywy dalszej pracy, a w szczególności:

1 Sprawa maski Armanda

Po zlikwidowaniu byłej maski Armanda (wydzierżawiony sklep) powstało zagadnienie dalszego jego urządzenia. Rozpracowana w Sekcji 2P koncepcja założenia Armandowi kawiarni w Paryżu lub najbliższej peryferii Paryża odpadła ze względu na to, że żona Armanda do takiego rodzaju interesów się nie nadaje i że wobec tego koniecznym byłoby wprowadzenie zbyt dużego personelu do kierowania takiego interesu. Ponieważ dalsza praca Armanda wymaga częstego i swobodnego poruszania się w terenie, należało ograniczyć budowę maski do możliwości kupieckich żony Armanda (Tcouki) oraz ciągłość między byłą a przyszłą maską. Toteż najbardziej celowym jest zakupienie sklepu wyrobów galanteryjnych, w której to branży i Tchouki, i Armand uzyskali pewną rutynę z poprzedniej maski. Wobec powyższego płk Bielski wyraził zgodę na zakup takiego sklepu z kapitałem do 3 milionów franków francuskich i wydał Armandowi odpowiednie wskazówki i polecenie zakupienia sklepu galanteryjnego. Armand od razu po powrocie do Paryża zajmie się intensywnie tą sprawą.

2 Sprawa Dobruskiego

Dobruski, który dotychczas służył jako listówka Armanda w Paryżu, uniezależnił się od swojego pracodawcy (optyk-mechanik) i urządził sklepik-warsztat za pomocą 180 tys. fr. fr. naszych pieniędzy. Warsztat ten będzie służył Armandowi jako punkt oparcia w sprawach łącznościowych. Aczkolwiek wyraźnych korzyści z tego punktu jeszcze nie można ustalić. Wydaje się, że warsztat ten będzie w przyszłości mógł być wykorzystany w technice sieci Armanda.

Poza tym jest też możliwość (po należytym skontrolowaniu) urządzenia w tym warsztacie radiostacji celem periodycznego nawiązywania łączności radiowej z terenu do Centrali. Wziąwszy pod uwagę powyższe plany wobec Dobruskiego płk Bielski wydał rozporządzenie zrezygnować z Dobruskiego jako listówki. /…/

3 Sprawa Gaby Faure

Wytypowany przez Armanda Gaby Faure jest zwolnionym majorem Armii Francuskiej. Zwolniony z racji jego działalności politycznej (G.F. jest byłym uczestnikiem walk hiszpańskich). G.F. jest dobrze wyszkolonym oficerem francuskim, dobrze orientującym się w sprawach i zagadnieniach wojskowych Francji i posiada dużo znajomości w kołach francuskich oficerów sztabowych. Ponieważ G.F. jest obecnie w trakcie poszukiwania jakiegoś kupieckiego zajęcia dla siebie, płk Bielski polecił okazać ewentualną pomoc pieniężną G.F. i wpłynąć na niego, ażeby założył interes w jakimś mieście portowym lub innym przedstawiającym wartość z p.w. wywiadowczego. Na razie nie nałożyć żadnych specjalnych zadań na niego, oprócz własnego urządzenia się i podtrzymywania stosunków z kołami oficerskimi. /…/

4 Sprawa Gibbs

Płk Bielski ustalił z Armandem sposób wykorzystania posiadłości Gibbsa (odseparowany domek z ogrodem w Alpach francuskich) jako punktu dla radiostacji. Armand winien czem prędzej ustalić możliwości Gibbsa jako radysty.

Poza tym Gibbs winien wyszukać jeszcze kilka odpowiednich miejsc w rejonie jego zamieszkania celem ukrycia innych radioaparatów.

5 Listonosz /kryptonim Tavernier/

Człowiek ten przeprowadził się już do Paryża i pracuje na poczcie głównej jako listonosz. Mieszka wraz z żoną w conciergerie i będzie przez nas wykorzystany jako listówka od Centrali do Armanda.

Adres listówki:

Jean Tavernier

29, rue Vieille du Temple, Paris IV.

Nazwisko Tavernier jest fikcyjne, ale ponieważ Listonosz jest dozorcą pod tym adresem, będzie przechwytywał listy na ten adres.

Poza tym otrzyma on polecenie od Armanda, by zaczął się starać na poczcie [o] skierowanie na kurs radiotelegrafii pod maską, że chce on awansować i nie chce być całe życie listonoszem.

6 Łączność między Centralą a Armandem i vice versa

Płk Bielski ustalił z Armandem nast. sposób łączności:

Łączności będzie zorganizowana przy pomocy skrzynek martwych. Ustalono dla skrzynek kryptonim „Cafe” oraz dla skrzynek sygnalizacyjnych kryptonim „Lampe”.

a/ skrzynka nr 1 /Cafe nr 1/

Przy pomocy tej skrzynki będą przekazywane materiały od Armanda do Centrali.

Skrzynka czynna dnia 10 i 25 każdego miesiąca, przyczem materiał winien być włożony przez Armanda do godz. 12.00.

Adres skrzynki: Bd. Massena, przystanek autobusowy PC Porte de la Gare w kierunku Porte Vincennes. Idąc po Bd. Massena od Pont National po lewej stronie znajdują się ławki kamienne. Skrzynką jest 8 ławka. Na ławce należy usiąść twarzą do bulwaru. Z prawej strony pod siedzeniem będzie plaster z materiałem /jak na szkicu/.

[dwa rysunki]

b/ skrzynka nr 2 /Cafe nr 2/

Przy pomocy tej skrzynki będą przekazywane pisma od Centrali do Armanda.

Skrzynka czynna dnia 5 i 20 każdego miesiąca. Przedstawiciel Centrali /pseudo Dick/ winien wkładać pisma w tych dniach do godz. 12.00.

Adres skrzynki: Bd. Kellerman, przystanek Potern des Peupliers, autobusu PC /kierunek Vincennes/.

Na nasypie Bd. Kellerman znajdują się ławki. Skrzynkę stanowi 7 ławka z prawa. Siedzieć należy plecami do bulwaru. Materiał będzie się znajdował jak w Cafe nr 1.

c/ skrzynka nr 3 /Cafe nr 3/

Skrzynka dla przekazywania paczek. Używana będzie dwustronnie tj. zarówno od Centrali do Armanda, jak i od Armanda do Centrali. Będzie czynna od momentu ustalenia.

Adres: skrzynka znajduje się na rue Watt. Jest nią most kolejowy przez ulicę.

Należy iść od rue Centagrell w kierunku Sekwany. Z lewej strony na podwyższonym trotuarze. Pod mostem znajduje się 7-a trawersa. Skrzynka znajduje się między nitami trawersy a murem betonowym na wysokości ok. 1.80 m.

d/ skrzynka sygnalizacyjna /”Lampe”/

Skrzynka znajduje się w Bureau de poste, rue des Fetes. Na poczcie są kabiny telefoniczne.

Znaki sygnalizacyjne będą umieszczone w spisie telefonów alfabetycznym, gdyby zaś nie było alfabetycznego, wówczas wg zawodów/professions.

W wypadku użycia skrzynki nr 1        –           na str. 100 spisu telef.

W         „              „          cafe nr 2          –              „              „ 200   „              „

W         „              „              „  nr 3              –           „              „ 300   „              „

Znaki umieszcza się przy nazwisku 1, 10 lub 20.

Jeżeli wkładający składa materiał na skrzynce rysuje przy nazwisku znak X, jeżeli nie składa materiału rysuje znak -. Po odebraniu poczty robi się pod krzyżykiem znak ᴪ, jeżeli łącznik nie znalazł materiału otacza się krzyżyk obwódką. /…/

Skrzynka działa do nast. dnia do godz. 14.

U W A G A

Jeżeli dzień wymiany poczty przypada w święto, należy całą operację przeprowadzić w dzień następny /zarówno sygnalizację, jak i wymianę/.

a/ Powyższy system łączności wchodzi w życie z dniem 5 czerwca 1951.

W dniu 5 czerwca przekazuje Centrala pismo Armandowi.

W dniu 10 czerwca przekazuje Armand raport do Centrali.

Łącznik Centrali znany jest Armandowi pod pseudonimem „Dick”.

7 Zmiana miejsca wezwania Armanda do Belgii

W wypadku potrzeby wezwania Armanda do Belgii płk Bielski ustalił z nim, że spotkanie odbędzie się w kawiarni „La Coupole” Porte Louise. Sposób wezwania Armanda, hasła, znaki rozpoznawcze i godzina spotkania bez zmiany /jak w poprzedniej instrukcji dla Armanda/.

8 Płk Bielski wręczył Armandowi 1000 /tysiąc/ dolarów amerykańskich na wydatki operacyjne.

Egz. jedyny

Druk J.B. kpt.

– k. 143 Plan operacji przerzutu Rezydenta „Omera” do Polski i jego pobytu w Centrali, Ściśle tajne, Egz. jedyny, zatwierdzenie 17.07.1956 r.

            W związku z długotrwałą pracą operacyjną rezydenta Omera na terenie Francji oraz ze względu na konieczność dokładnego omówienia i przedyskutowania szeregu problemów dotyczących dalszej pracy wyłoniła się konieczność ściągnięcia go na krótki okres /dwa tygodnie/ do Centrali.

            Przerzut Omera planuje się w pierwszej połowie sierpnia br. W związku z tym w dniach od 1-go do 5-go sierpnia Omer winien wyjechać do Szwajcarii na własnym dowodzie osobistym i zgłosić się w/w dniach w Poselstwie PRL w Bernie u Mateusza /II-gi Sekretarz Poselstwa ob. Grodziecki/ z prośbą „o udzielenie mu informacji, w jaki sposób można udać się do Polski w celu odwiedzenia rodziny”. Omer winien przedstawić się jako „BAILLOT Erick”, na co Mateusz powinien odpowiedzieć, że „z podobnym nazwiskiem spotkał się już w 1941 r. w Wisbaden”. Następnie Mateusz poprosi do swego gabinetu Rafała i w jego obecności wręczy Omerowi paszport na nazwisko „TRĄBICKI Stanisław”, pieniądze na samolot i udzieli mu dokładnych wskazówek odnośnie dalszej podróży do Polski. Jednocześnie Omer winien oddać Mateuszowi swój dowód osobisty i wszystkie dokumenty na jego prawdziwe nazwisko. Przewiduje się, że w celu dowiedzenia się o dokładnej dacie wylotu Omera z Zurichu do Warszawy, Omer w dniu odlotu winien zadzwonić do Mateusza i zapytać w formie dodatkowych wyjaśnień „czy mógłby zabrać ze sobą również swoją córkę Zuzannę”, na co Mateusz powinien odpowiedzieć twierdząco. Rozmowa winna być jak najkrótsza.

            W Warszawie na lotnisku oczekiwać będzie Omera jeden z pracowników Wydziału II oraz płk Sergejew /nieoficjalnie/. Z lotniska Omer zostanie przewieziony na konspiratkę, gdzie w następnych trzech dniach zostaną przeprowadzone zasadnicze rozmowy.

            Pobyt Omera w Polsce

            Przewiduje się, że pobyt Omera w przybliżeniu trwać będzie dwa tygodnie tzn. przyjazd między 1 a 5 sierpnia, odjazd między 15-ym a 20-ym sierpnia. W tym okresie omówione zostaną zasadnicze problemy i zorganizowane zostanie zwiedzanie ciekawszych rejonów Polski. W załączeniu plan zajęć Omera podczas pobytu w Polsce.

 

                        Zagadnienia do omówienia z Omerem podczas jego pobytu w Centrali /sierpień br./

1 Reorganizacja sieci Omera

a/ Przerzut Omera do Austrii, Włoch lub ewentualnie do Polski

b/ Zagadnienie Caroline /przejęcie go na bezpośredni kontakt/

c/ Werbunek nowych agentów

d/ Organizacja nowej sieci z włączeniem Willy i Yvonne

e/ Problem tymczasowego rezydenta

2 Obecna sytuacja sieci Omera

a/ możliwości wykorzystania Yvonne i Willi’ego

b/ sprawa atelier Willy’ego

3 Zagadnienia bieżące

a/ nawiązanie łączności z Caroline /jak się odbywa kontrola miejsc sygnaliz.-wywoławczych/

b/ sprawy związane z obecnym systemem łączności

– schowki

– szyfr

– radio

– rozpatrzyć możliwość użycia tajnopisu

c/ sprawy finansowe

d/ konspiracja i bezpieczeństwo

e/ uzupełnienie danych personalnych i zdjęć

4 Sprawy różne

Uwaga: rozmowy prowadzić będzie mjr Królikowski, ppłk Pizło i kpt. Różowicz

Przed rozpoczęciem rozmów mjr Królikowski zostanie szczegółowo poinformowany o poszczególnych zagadnieniach, które zostaną wszechstronnie przedyskutowane z dowództwem.

            Po skończonym pobycie Omer powróci tą samą drogą, którą przyjechał i na tych samych dokumentach.

            Ze względu na to, że Centrala w poprzednich pismach wyraziła zgodę również na przyjazd Emile, należy przewidzieć fakt, że Omer może po nawiązaniu kontaktu z Caroline zabrać Emile ze sobą. W związku z tym w Poselstwie w Bernie zostaną złożone dwa paszporty na wypadek, gdyby Omer zgłosił się do Mateusza wraz z Emile.

            Kontaktować się z Omerem będą: ppłk Pizło, mjr Królikowski, kpt. Różowicz.

W załączeniu plan poszczególnych czynności.

/…/                                                                 Cz. p.o. Szef Wydziału II Oddz. II

                                                                                  R ó ż o w i c z  kpt.