Odwiedził mnie duch PRL- z IPN

U Dickensa bohatera odwiedzają duchy Świąt Bożego Narodzenia. Prezes IPN podjął się wzruszającej misji wysyłania do hominem sovieticum (moja łacina kuleje) duchów PRL.

Moje pokolenie jest chyba ostatnim, które pamięta bieg do sklepów na wieść o przybiciu do portu kubańskiego statku (pomarańcze!); obnoszenie się w rolkami papieru toaletowego po ulicy; zwalnianie uczniów ze szkoły, aby wystały wędlinę na Święta; akcję szycia koszulek na WF z prześcieradeł; subotnik w szkolnym ogródku. Działania pracowników IPN odbieram jako nieustający event „Nocy Muzeów” w popularyzacji PRL. Po prostu z tymi ludźmi nie można się nudzić, w ramach nowej pięciolatki (kadencji empatycznego Prezesa) zalecono im drastyczne oszczędności, a w Warszawie podjęto zobowiązanie produkcyjne obniżenia kosztów pocztowych:

 Warszawa, dnia 30 stycznia 2017 r.

Marek Mądrzak

/…/ Warszawa

                                                                  Dyrektor Generalny IPN

     Składam kolejną skargę na lekceważący stosunek pracowników warszawskiego Oddziału IPN do klienta (petenta).

         Dzisiaj wieczorem wyjąłem ze skrzynki pocztowej listy z IPN O/Wwa. W jednej kopercie wysłano mi 17 pism (słownie: siedemnaście). Najwcześniejsze z 18.01.2017 r., a najpóźniejsze z 23.01.2017 r. Stempel na kopercie nosi datę 25.01.2017 r.

     Skoro pracownicy O/Wwa IPN tak oszczędzają na poczcie, że otrzymuję pismo z 18.01 br. aż po 12 dniach, to strach pomyśleć, co będzie się działo od 1.02.2017 r., kiedy Poczta Polska podnosi cennik o 20%. Spodziewam się opóźnienia w wysyłce o 20% większego i kopert o 20% pojemniejszych.

    Kwestionuję całkowicie pomysł, aby w O/Wwa IPN tworzono przegródkę „listy do Mądrzaka” i aby wyższy stopniem pracownik decydował, kiedy nabiera ona mocy (wagi) do wysyłki. Po prostu proszę mi wysyłać korespondencję na bieżąco, bo pomijając kwestie organizacyjne wg przedstawianych mi przez pracowników Czytelni przepisów, formalnie mogę zapoznać się z materiałami z moim egzemplarzem pisma w ręku.

      Proszę o przesłanie odpowiedzi mailem na adres lustratorpolski@wp.pl

Humanistom obliczam, że od 1.02.2017 r. spodziewam się 15-dniowej drogi listu z biurka do mojej skrzynki i 20 pism w kopercie. Od razu podpowiadam Dyrektorowi Eislerowi, że koperty bez okienka są kilka groszy tańsze, a po Warszawie można rozesłać pracowników w trakcie przerwy na papierosa, po co mają tak bezczynnie wystawać przed budynkiem. Chyba, że chodzi o nadanie Oddziałowi wizerunku „prawdziwej” korporacji. Każdy budynek biurowy w Warszawie wyróżnia się tym, że stoi przed nim wianuszek palaczy.

 

Jadwiga Gierycz- okres wiedeński i przed-

Rad byłbym wymienić korespondencję z prof. Gierycz o jej oskarżeniu przed austriackim sądem. Niestety, żadnej odpowiedzi od niej nie otrzymałem. Z treści zapisów ewidencyjnych Służby Bezpieczeństa wynika, że w austriackim sądzie również dochodzi do sądowych pomyłek, nie tylko w polskim. O ile dokonania prof. Gierycz na rzecz wywiadu można będzie jeszcze odnaleźć, ale sprawa poświadczenia dokonań krajowych wydaje beznadziejna.

Postanowienie o zniszczeniu akt sprawy czynnej Dep. I MSW, Warszawa 26.01.1990 r., Tajne, Egz. poj.

   Ja, kpt. Marek Pawluk – inspektor Wydziału X Dep. I MSW rozpatrzywszy materiały kontaktu opracyjnego krypt. „Głowacka” Nr 12204 dot. Jadwigi Doroty GIERYCZ c. S/…/ ur. /…/ zam. Warszawa ul. N/…/, ostatnio zatrudnionej w Centrum NZ w Wiedniu

stwierdziłem, że „Głowacka” została pozyskana do współpracy w roku 1973 przez Dep. III MSW. W związku z wyjazdem na stypendium do USA została przejęta przez DEP. I MSW w roku 1977. Od 1981 roku pracuje w Centrum NZ w Wiedniu. Obsługiwana z pozycji rezydentury i Centrali.

W związku ze zdradą byłego oficera źródło zostało zdekonspirowane przed zachodnimi ss. Sprawę kontynuowano mając na uwadze bezpieczeństwo źródła oraz w celu rozpoznania zakresu i skutków zdrady E. Noska. Sprawa przeciwko „G” została formalnie umorzona przez sąd austriacki.

Wnoszę o zniszczenie w całości akt sprawy czynnej nr 12204 kryptonim „GŁOWACKA”

Zgadzam się z wnioskiem                                  kpt. Marek Pawluk

NACZELNIK WYDZIAŁU X DEP. I MSW

                                                                                                2 tomy

Prałat Tomasz Kaczmarek- w delegacji

Dla każdego księdza skierowanie na studia watykańskie to wyróżnienie, jednak niektórym księżom przysporzyło ono kłopotów.

Dokumenty z teczki prałata Kaczmarka należy czytać ze świadomością treści zapisów ewidencyjnych dot. zarchiwizowania teczki tajnego współpracownika ps. „Juliusz” przez funkcjonariusza Wydz. IV KWMO we Włocławku, zastrzeżenia tej teczki przez Dep. I MSW i zniszczenia tej teczki w 1989 r. Natomiast w centrali zarejestrował prałata Kaczmarka ppor. J. Głowacki Wydz. III Dep. I MSW już w 1978 r. Po powrocie z Watykanu Prałat wrócił na konto jednostki krajowej, a mianowicie Wydz. II Dep. IV MSW- ppłk Kazimierz Wągiel- jako tw ps. „Łukasz” i wyrejestrowano go w pamiętnym styczniu 1990 r. Obydwaj funkcjonariusze nie figurują w Katalogu IPN.

– k. 14

Zobowiązanie

Zobowiązuję się do udzielania informacji Służbie Informacyjnej MSW, a także do zachowania w tajemnicy faktu, jak i treści przeprowadzanych ze mną rozmów.

                                                                                         Tomasz Kaczmarek

Włocławek, dn. 2.VI. 1977 r.

– k. 17 zatw. Informacja o agencie „Nebbia” za okres 1978- 12.1982 r., Warszawa 7.01.1983 r., Tajne spec. znaczenia, Egz poj.

I/ PODSTAWA WSPÓŁPRACY

W 1977 r. „N” został wytypowany przez Ordynariusza Diecezji Włocławskiej na studia do Rzymu. W związku z powyższym jednostka krajowa podjęła decyzję opracowania jego osoby pod kątem werbunku z myślą, iż po powrocie „N” zostanie prawdopodobnie wykładowcą w tamtejszym seminarium duchownym. Przeprowadzono z nim cztery rozmowy operacyjne zakończone werbunkiem w kwietniu 1977 r. Z rozmów tych wynikało, że „N” jest lojalnym obywatelem ze zrozumieniem podchodzącym do pracy naszego aparatu. Niemniej podczas rozmowy werbunkowej zastrzegł, iż jako ksiądz nawet kosztem nie otrzymania paszportu nie będzie udzielał informacji, które godziłyby w sprawy kościoła lub mogłyby być wykorzystane przeciwko kościołowi. Klauzulę tę umieścił we własnoręcznie napisanym zobowiązaniu.

Do współpracy z wywiadem „N” został pozyskany 1 czerwca 1977 r. w oparciu o podstawę patriotyczną. „N” napisał wówczas nowe zobowiązanie poprzednie niszcząc.

Rezydentura rzymska podjęła go na kontakt w dniu 27.02.1978 r. W trakcie pierwszego spotkania z of. „Calmo” ag. ponownie zastrzegł, że nie będzie informował o działalności kościoła oraz o swych kolegach. W późniejszym okresie przezwyciężono stopniowo powyższe zastrzeżenia agenta oraz przyzwyczajono go do odbywania systematycznych spotkań. Dotychczas nie osiągnięto jednak widocznych efektów w zakresie wiązania „N” ze służbą. Źródło udziela informacji ustnych. Przekazane przez ag. trzy opracowania pisemne nie mają dla nas większej wartości operacyjnej, ponieważ nie noszą cech indywidualnych. Powyższe materiały nie mają również żadnej wartości informacyjnej. W prowadzeniu źródła „Atar” nie ustrzegł się stawiania zadań ogólnych, przerastających rzeczywiste możliwości „N” oraz egzekwowanie zadań w drodze „dialogu” operacyjnego, co niekorzystnie wpłynęło na efekty procesu wdrażania ag. do współpracy. W latach 1981- 1982 zauważono w postawie „N” wątpliwości co do celowości współpracy, co spowodowało zmniejszenie się jego dyspozycyjności.

Powyższe oraz fakt negatywnego stosunku agenta do zachodzących aktualnie wydarzeń w kraju i władz PRL powodują, że źródło nie czując się w żaden sposób z nami związane, zaczęło przekazywać ostatnio tylko te informacje, które uznaje za stosowne.

WYNIKI PRACY AGENTA

W trakcie dotychczasowej współpracy „N” przekazał 22 informacje, z czego 1 uzyskała ocenę b. dobrą, 8- dobrą, 10- dostateczną, 15 wykorzystano w opracowaniu informacji wywiadu. Oceniając powyższe efekty informacyjne podkreślić należy wysoki stopień wykorzystania informacji „N”.

Informacji o charakterze operacyjnym źródło nie przekazywało.

III/ ŁĄCZNOŚĆ Z AG.

„N” pozostaje na kontakcie „Atara”. Spotkania odbywają się systematycznie w cyklu 2-miesięcznym. Termin zasadniczy i zapasowy, miejsce nawiązania kontaktu ustalane są każdorazowo na ostatnim spotkaniu. Agent dysponuje ponadto systemem hasłowego wywołania spotkania.

IV. KONSPIRACJA PRACY

W sprawie nie odnotowano żadnych sygnałów świadczących o dekonspiracji bądź zagrożeniu dekonspiracją. Agent przestrzegał obowiązujących zasad, w kontaktach był punktualny, zdyscyplinowany.

V/ SPRAWDZANIE AG.

W dotychczasowym okresie współpracy agent nie był sprawdzany w drodze przedsięwzięć specjalnych.

VI/ FINANSÓW AG.

Źródło nie było i nie jest finansowane. Pięciokrotnie przekazano mu drobne upominki o łącznej wartości 30 tys. L.

VII/ MOŻLIWOŚCI WYWIADOWCZE AG.

„N” jest uplasowany w podobiekcie „Opozycja”. Z raportów „Atara” wynika, że z uwagi na niską pozycję agenta w środowisku miejscowego kleru polskiego /student Lateranum/ ma on dość ograniczone możliwości wywiadowcze. Wartość przekazywanych przez źródło informacji jest jednak stosunkowo wysoka w porównaniu do uplasowania … ag. w rozmowach z „Atarem” „N” powołuje się …

– kard. Rubina /prefekt Kongregacji d/s Kościołów Wschodnich/

– bpa Wesołego /Ośrodek Duszpasterstwa Emigracji/

– ks. Mączyńskiego /rektor Polskiego Kolegium Papieskiego/.

W instrukcjach R/5 z dnia 4.04.80, R/4- 6.03.81, R/15- 23.10.81 Centrala prosiła „Atara” o wyjaśnienia związków łączących „N” z osobami, na które się powołuje oraz podawanie okoliczności, w jakich źródło uzyskuje informacje. W związku z tym, że wyjaśnienia oficera nie są dość precyzyjne, trudno jest i jednoznaczne określenie rzeczywistych możliwości ag. Przypuszczać należy, że źródłem informacji „N” są nie tyle w/wym. hierarchowie, ile opinie i poglądy krążące w środowisku polonijnego kleru watykańskiego.

VIII/ PERSPEKTYWY ROZSZERZENIA MOŻLIWOŚCI AG.

N” skończy studia w lipcu 1983 r. i powróci do kraju. W związku z powyższym brak jest przesłanek do rozszerzenia możliwości ag. w najbliższym okresie czasu.

IX/ SZKOLENIE AG. I DZIAŁALNOŚĆ WYCHOWAWCZA

Dotychczasowa praca operacyjna ze źródłem wskazuje, że „Atar” główny nacisk położył na sferę informacyjną i tzw. „dialog operacyjny”, na plan drugi przesuwając pracę wychowawczą nad źródłem. W tym kontekście widzieć należy zachwianie w postawie „N”, który coraz częściej stawia problem celowości swych kontaktów z oficerem. Raporty ze spotkania zdają się świadczyć, iż agent nie czuje się związany z naszą służbą i darzy ją nieufnością. Należy przypuszczać, że powodem tego stanu rzeczy jest:

– stawianie dla źródła zadań nieproporcjonalnych do jego możliwości wywiadowczych,

– nie zlecanie zadań konkretnych, które wiązałyby agenta za pomocą dostarczanych materiałów.

Centrala usiłowała przyjść oficerowi prowadzącemu z pomocą w procesie szkolenia źródła poprzez zorganizowania spotkań z „N” w kraju z udziałem werbownika. Mimo polecenia agent nie nawiązał kontaktu z Centralą, a jego tłumaczenia na temat przyczyn niemożności nawiązania kontaktu nie były w pełni wiarygodne.

X/ OSOBOWOŚĆ AGENTA

„N” jest głęboko wierzący, chociaż krytyczny wobec kościoła jako instytucji, a zwłaszcza wobec niektórych hierarchów. Posiada silnie rozbudowane pobudki patriotyczne. Nastawiony jest niechętnie, a nawet wrogo wobec narodowości, które jego zdaniem wyrządziły Polsce krzywdy /Niemcy, Żydzi/. Agent jest krytycznie ustosunkowany wobec ustroju i rządu PRL, wprowadzenie stanu wojennego przyjął zdecydowanie negatywnie.

W kontaktach ze środowiskiem nie przejawia inicjatywy, pozostaje nieufny eksponując zewnętrzne symptomy swego kapłaństwa. Dopiero w miarę poznawania partnera staje się bardziej otwarty. Nie ma w pełni ukształtowanych poglądów, stąd jego wypowiedzi i opinie wymagają polemiki i kształtowania.

XI/ WNIOSKI

1/ „N” wymaga ponownego wdrożenia w drodze stawiania mu konkretnych zadań na miarę jego możliwości oraz związania go m.in. poprzez odbieranie pisemnych informacji o wartości operacyjnej.

2/ Agenta należy angażować w realizację zadań adekwatnych do jego możliwości tj. zabezpieczania imprez odbywających się w Papieskim Kolegium Polskim, Centralnym Ośrodku Duszpasterstwa, uczelniach watykańskich.

3/ Informacje przekazywane przez „N” winny wyraźnie określać, które myśli przekazywała osoba, na którą agent się powołuje, a które oceny są autorstwa agenta.

                                                     Mł. Inspektor Wydz. III Dep. I MSW

                                                             Ppor. T. Denerz

[dopisek- tow. Dyrektor

Źródło dostosowuje taktykę rozmowy z oficerem w zależności od aktualnych warunków polityczno-społecznych i stosunków Państwo-Kościół-Watykan-Polska. Nadal pracujemy w kierunku wzmocnienia podstawy werbunku, która w okresie stanu wojennego uległa osłabieniu.

7.I.1983 r.]

k. 23 Uwagi do informacji okresowej, Warszawa 18.04.1983 r., Tajne, Egz. poj.

Ad 1/ Ag. jest w pełni dyspozycyjny do współpracy z nami. Zaznacza się to od początku kontaktu z nim. Na spotkania przychodzi punktualnie /nigdy żadnego nie opuścił/. Przestrzega też zasad współpracy. Wykonuje systematycznie zlecone mu zadania w ramach swych możliwości. Dostarczone informacje mają wartość w pracy wywiadu. Ze służbą związany jest podpisanym oświadczeniem o współpracy. Wykonał też 2 krótkie opracowania własne. Innych form wiązania go konkretnego nie ma. Ag. nie był nigdy opłacany. Wręczone mu upominki miały wartość symboliczną. Propozycję pomocy finansowej odrzucił. Brak generalnie elementów trwałych i systematycznych wiązania go.

Ad 2/ Wdrożenie odbywało się poprzez zadania przekazywane na regularnie organizowanych spotkaniach. Ze swej strony ag. odrzucał możliwość określania zadań, które wchodziłyby w dziedzinę zdobywania np. naprowadzeni, wykonywania charakterystyk osobowych, zdobywania informacji, danych o konkretnym obiekcie. Problem ten nie został przełamany mimo systematycznych wysiłków oficera.

Ad 3/ Na każdym spotkaniu prowadzono pracę wych. z ag. Było to stałe wyjaśnianie problemów kraju, stanowiska władz, a zwłaszcza ich polityki wobec Kościoła. Także sytuacji międzynarodowej i uwarunkowań polskich wydarzeń. Praca wych. zmierzała również do pogłębiania patriotycznej bazy /płaszczyzny/ współpracy. Jej rezultatem jest przełamanie szeregu barier psychologicznych ag., podjęcie przez źródło dialogu w sprawach, o których mówić wcześniej nie chciał, a które nas szczególnie interesują oraz ukształtowanie atmosfery- jak się wydaje- dużego zaufania między oficerem i ag. Ma to znaczny wpływ na funkcjonowanie współpracy i na jej wyniki, przynajmniej na polu informacyjnym.

Ad 4/ Możliwości źródła nie są jeszcze w pełni określone. Są one znaczne. Nie ulega wątpliwości, że ag. ma możliwości subiektywne /wysoki poziom inteligencji i dobra znajomość problematyki oraz przejawy chęci do współpracy/. Możliwości obiektywne kształtowane są przez aktualną sytuację źródła. Jest on studentem, ale jednocześnie przebywa stale w obiekcie naszego zainteresowania. Ma kontakty ze środowiskiem, które jest nosicielem ocen, opinii i informacji dla nas użytecznych. Możliwości obiektywne będą się rozszerzały, w miarę upływu czasu, jak źródło będzie awansować i zdobywać coraz to nowe doświadczenia życiowe i zawodowe. Konkretnie będą one zależeć od tego, gdzie ag. będzie ostatecznie uplasowany w kraju czy za granicą. Nie można wykluczyć, że zostanie w Kurii rzymskiej. Jeśli będzie pracował w kraju, wówczas może docierać do ośrodków decyzyjnych episkopatu.

Ad 5/ Generalnie ag. jest w stadium początkowego wdrażania go do współpracy. Opanował dobrze zasady postępowania i ich przestrzega. Jest w pełni zdyscyplinowany i coraz bardziej dyspozycyjny do wykonywania zadań. Jego dalszy rozwój będzie zależał od taktyki postępowania wobec niego. Doświadczenie dotychczasowe wskazuje, że 2 elementy mają w jego przypadku zasadnicze znaczenie tj. czynnik czasu i metoda postępowania. Ag. zmienia się powoli, ale w kierunku, który z naszego punktu widzenia jest pozytywny. Od totalnego zamknięcia przeszedł do otwartego dialogu, a w przyszłości może przejść do świadomego i zorganizowanego wykonywania zadań. Częściowo już to jest widoczne.

Z kolei próby przyspieszania „na siłę” czegokolwiek cofają go na pozycję wyjściową, usztywniającą. Nie należy więc- m.zd.- stosować w przyszłej współpracy z nim brutalnych metod nacisku czy szantażu. Nie da to żadnych rezultatów, a może doprowadzić do całkowitego zerwania lub co najmniej obniżenia poziomu współpracy.

W zakresie metody postepowania należy- m.zd.- sięgać do dyskusji i argumentów merytorycznych. Na nie reaguje. Należy być dla niego partnerem do rozmowy, a przy tym respektować /albo przynajmniej dobrze udawać, że się to robi/ to, co on określa jako „godność księdza katolickiego”. „N” czuje w sobie „powołanie” księdza. Stale to podkreśla.

Poza tym „N” jest bardzo wrażliwy na argumenty patriotyczne. Płaszczyznę tę należy dalej pogłębiać. W sensie ideologicznym pozostaje antykomunistą i tego nie kryje, nie negując przy tym pewnych podstawowych założeń naszego ustroju politycznego. Uważa jednak, że w praktyce nie są one przestrzegane.

Uważam, że współpraca z ag. „N” ma szanse pozytywnego rozwoju. Samo źródło deklaruje zamiar jej kontynuowania.

„ATAR”

Za zgodność:

T. Denerz

k. 31 zatw. Postanowienie o zakończeniu i przekazaniu sprawy do archiwum Dep. I, Warszawa 6.02.1984 r., Tajne spec. znaczenia

/…/ W styczniu 1984 r. „N” powrócił do kraju. Objął stanowisko wykładowcy w WSD we Włocławku. Ze względu na utratę interesujących nas możliwości informacyjnych, figuranta przekazano na kontakt Wydziału I Dep. IV MSW.

Z związku z powyższym sprawę przekazujemy do archiwum Dep. I MSW. /…/

Victor Ostrowidzky, czyli wylewny Kostek

Oprócz typowej agentury, związanej ze służbą specjalną paszportem, wizą czy pieniędzmi, wywiad posługiwał się w szerokim zakresie osobowymi źródłami informacji- nieświadomymi. Dla cudzoziemców zdecydowanie wygodniej było poplotkować niż pisemnie deklarować współpracę z komunistami. Najprawdopodobniej ofiarą takiej właśnie operacji stał się amerykańki dziennikarz koncernu Hearsta- Victor Ostrowidzky.

Według zapisów ewidencyjnych Dep. I MSW Ostrowidzky został zarejestrowany jako osobowe źródło informacji w kategorii Kontakt informacyjny ps. „Kostek” w latach 1979- 1990. Jego teczkę funkcjonariusze zniszczyli. Ze wspomnień Zygmunta Broniarka wynika, że Ostrowidzky odnosił się z sympatią do Polaków z PRL, a jego naiwność została zużytkowana dla światowej rewolucji.

Cdn

WSI na kierunku germańskim- agentura ’63

W tytule dokonałem dużego skrótu myślowego. Chodzi oczywiście o komunistyczny wywiad wojskowy w NRF, Skandynawii, Szwajcarii i Austrii. Teczka zawiera plany pracy Wydziału 1 Oddziału I. Zawierają one wykazy oficerów pod przykryciem i współpracowników, ale te wątki pominę. Myślę, że dla Państwa i dla mnie najciekawszą część stanowi wykaz agentury w tych krajach. O ile w planach podawano pełne nazwiska oficerów i współpracowników, to przy agenturze robi się pełne podchody i podaje się tylko pseudonimy. Jednak na podstawie podanych charakterystyk nawet mierni funkcjonariusze kontrwywiadu nie będę mieli problemu z ustaleniem personaliów „uchodźców”.

– k. 122 Charakterystyki agentów, Zał nr 2, Egz. 2

1 Kierunek niemiecki

Rezydentura „Süd”

1 H u b e r t

Hubert zawerbowany w 1959 roku. Mieszka w Berlinie zachodnim, pracuje jako ślusarz w amerykańskich warsztatach wojskowych w Berlinie zachodnim. W roku 1963 dostarczył jeden materiał informacyjny dot. obiektów wojskowych w Berlinie zach.- ocenione jako wartościowy- oraz dwa materiały w postaci części uzbrojenia- ocenione także jako wartościowe. Za materiały otrzymał 500 ,- DMWest.

W przyszłym roku zamierza się ściągnąć Huberta do kraju w celu przeszkolenia go ora przekazania mu umowy szyfrowej i radiowej.

Hubert jest agentem wartościowym.

2 H e r m a n n

Hermann zawerbowany w 1958 roku. Zamieszkuje w Berlinie zach. Pracuje jako adwokat /posiada własną kancelarię/ w Berlinie zach. Agent nie dostarczył nam od początku pracy dla nas godnego uwagi materiału. Dostarcza mało znaczące informacje dot. sytuacji agenturalnej w Berlinie zachodnim.

W roku sprawozdawczym nie dostarczył żadnego materiału. Zamierza się w dalzym ciągu utrzymywać z agentem kontakt celem ewentualngo wykorzystania go w razie potrzeby w sprawach związanych z jego zawodem.

3 B e n n o

Benno zawerbowany w 1956 roku na terenie kraju. Mieszka w m. Adelheide /NRF/, pracuje jako ślusarz-mechanik w zakładach lotniczych w Lemwerder k. Bremen.

W roku bieżącym dostarczył trzy materiały informacyjne, z których dwa dot. lotniska w m. Wittmund i Nordholz oraz organizacji 32 BPanc. Bundeswehry i 11 DPanc., jak również stacji radarowej w m. Brockzetel. Materiały przedstawiały średnią wartość. Ponadto dostarczył jeden materiał z życiorysami wyższych oficerów i generałów Bundeswehry. Za materiały otrzymał 450,- DMWest.

W przyszłym roku zamierza się ściągnąć agenta do kraju celem gruntownego przeszkolenia wywiadowczego, przekazania mu łączności radiowej i umowy szyfrowej.

4 A b r a c h a m

Zawerbowany w 1962 roku. Zamieszkuje w Aschendorf, pracuje jako robotnik w prywatnej firmie „Otto Witt”, zajmującej się budową urządzeń kanalizacyjnych. Abracham jest agentem marszowym.

W okresie sprawozdawczym dostarczył jeden materiał dot. obiektów i jednostek wojskowych rozmieszczonych w północnych rejonach NRF. Materiał oceniony jako średniowartościowy.

W przyszłym roku planuje się przekształcenie agenta w czasie spotkania oraz przekazanie mu systemu łączności osobowej i bezosobowej na terenie Holandii.

5 A n s e l m

Anselm zawerbowany został w 1958 roku. W lipcu 1963 roku wyjechał do NRF. Adres i miejsce pracy do tej pory jest nam nieznane. Zgodnie z otrzymanymi wytycznymi winien on w bieżącym miesiącu podać wiadomość o przebiegu swojej aklimatyzacji.

W przyszłym roku zamierza się przeprowadzić z agentem spotkanie, na którym oceni się jego aklimatyzację i udzieli zadań oraz wytycznych do rozpoczęcia aktywnej pracy wywiadowczej.

6 W ł a d e k

Zawerbowany w 1963 roku na terenie kraju. W sierpniu br. wyjechał wraz z rodziną do NRF. Agent znajduje się obecnie w okresie aklimatyzacji. Nie podał jeszcze do tej pory swojego adresu zamieszkania i miejsca pracy.

W przyszłym roku, po odbyciu okresu aklimatyzacji zamierza się z nim odbyć spotkanie na terenie Holandii celem przekazania mu systemu łączności osobowej i bezosobowej oraz postawienie przed nim nowych zadań.

7 W o l f g a n g

Wolfgang zawerbowany został w 1957 roku. Przebywa na terenie NRF w m. Brühl k. Köln. Pracuje jako technik budowlany w zarządzie miejskim w m. Brühl.

W roku sprawozdawczym przeprowadzono z nim wymianę i spotkanie, podczas których przekazał dwa materiały. Jeden dot. lotniska w Nörwenich i jednostek saperów w Longerich- oceniony jako średniowartościowy. Drugi dotyczy poligonu wojskowego w rej. Bröl- oceniony jako mało wartościowy. Za materiały agent otrzymał 450,- DMWest.

W przyszłym roku zamierza się odbyć z agentem spotkanie celem uaktywnienia go w pracy, jak również wprowadzenie częstszych wymian.

8 E r w i n

Erwin zawerbowany w 1958 roku w kraju i wykorzystywany przez rezydenturę jako łącznik. W okresie sprawozdawczym przebywał w kraju, obecnie przygotowuje się do wyjazdu na teren NRF z zadaniami nawiązania kontaktów z agentami, którzy przerwali z nami współpracę.

Wyjazd Erwina do NRF nastąpi w styczniu 1964 roku.

9 A n d r e a s

Agent został zawerbowany na terenie kraju w 1961 roku, a następnie w 1963 roku przerzucony do Danii. W 1963 roku przerzucono agenta na teren NRF. Agent jest z zawodu technikiem-agronomem.

W okresie sprawozdawczym dostarczył trzy materiały z terenu Danii i jeden z terenu NRF. Materiały oceniono jako wartościowe i średniowartościowe. Za dostarczone materiały agent otrzymał 150,- DM.

Zamierza się uplasować agenta na interesującym nas obiekcie wykorzystując w tym celu jego wujka zamieszkałego w NRF.

10 M ö w e

Agent Möwe przejęty został od WSW w 1960 roku. Zamieszkuje w m. Rodenkirchen k. Köln. Z zawodu inżynier mechanizacji rolnictwa. Agent przerwał współpracę w ubiegłym roku i do tej pory na nasze listy przypominające mu o jego obowiązku współpracy z nami nie dał żadnej odpowiedzi.

Celem uaktywnienia agenta mjr Owczarek otrzymał zadanie nawiązania z nim kontaktu do końca bieżącego roku oraz wyjaśnienia przyczyny zerwania z nami kontaktu.

11 A m e i s e

Ameise zawerbowany został w 1961 roku na terenie kraju, a nast. Przerzucony na teren NRF. Obecnie zamieszkuje w Reklinghausen. Zatrudniony w fabryce maszyn jako ślusarz-mechanik.

Do tej pory nie rozpoczął jeszze aktywnej pracy wywiadowczej, ogranczając się tylko do listownego orientowania nas o swojej sytuacji.

Zamierza się w przyszłym roku odbyć z nim spotkanie w celu podsumowania okresu jego aklimatyzacji oraz postawienia mu nowych zadań wywiadowczych i wytycznyh do pracy.

12 A n d r e a s

Zawerbowany w 1960 roku na terenie kraju. Zamieszkuje w m. Duisburg. Miejsce pracy jest nam dotychczas nieznane, ponieważ agent od wyjazdu do NRF /początek 1961 r./ nie nawiązał z nami kontaktu.

Zamierza się w przyszłym roku wysłać do agenta łącznika celem nawiązania z nim kontaktu oraz wyjaśnienia przyczyn nie wykonywania swoich zobowiązań wobec nas.

13 B a c h

Agent został zawerbowany w 1962 roku. Mieszka obecnie w Aachen, miejsce pracy jest nam nieznane. Od czasu wyjazdu do NRF nie podjął kontaktu. Nie odpowiedział także na wysyłane do niego listy przypominające mu o jego zobowiązaniu.

W przyszłym roku planuje się poczynić dalsze próby celem nawiązania z nim kontaktu.

14 A r m i n

Zawerbowany w 1960 roku na terenie kraju. Mieszka w Duisburg. Miejsce pracy jest nieznane. Po wyjeździe z kraju nie nawiązał z nami kontaktu.

Zamierza się nawiązać z nim kontakt przez wysłanie do niego listów przypominających mu o jego zobowiązaniu się do współpracy z nami.

15 E f r e m

Efrem zawerbowany w 1961 roku na terenie kraju. Mieszka w m. Bad Honnef. Miejsce pracy nie zostało przz nas ustalone, pomimo że pisze on listy na adresówkę w kraju, to nie podaje miejsca pracy. Ostatnio powiadomił nas frazą w liście, że interesuje się nim policja, a otwartym tekstem, iż policja przeprowadza wywiady o jgo osobie w miejscu pracy.

Zamierza się odbyć spotkanie w przyszłym roku wysyłając w tym elu do niego łącznika. Łącznik otrzyma zadanie wyjaśnienia szczegółów sytuacji agenta.

16 E u z e b i u s z

Zawerbowany w 1961 roku na terenie kraju. Uciekł do NRF przez Włochy i do tej pory nie nawiązał z nami kontaktu. Z jego listów do matki i swoich kolegów wynika, że agent uczynił to z uwagi na niechęć do socjalizmu. Zamierza się wysłać do niego łącznika celem wyjaśnienia przyczyny zerwania z nami kontaktu i nie wykonania otrzymanych zadań.

17 H u g o n

Hugon zawerbowany został w kraju w 1960 roku. Obecnie zamieszkuje w Essen. Miejsce pracy nieznane. Od 1961 roku nie ma od niego żadnej wiadomości. Nie odpowiada na nasze listy przypominające mu o podjętym w stosunku do nas zobowiązaniu.

Zamierza się nawiązać kontakt z agentem drogą korespondencji, a jeżeli to nie pomoże, zrezygnować z jego usług.

18 B r a u s e

Agent przejęty został w 1962 r. od WSW. Nie dostarczył do tej pory żadnych materiałów. Agent jest załamany psychiznie i nie nadaje się do dalszego wykorzystywania do pracy wywiadowczej.

Agent planuje w najbliższym czasie powrócić na stałe do kraju. [dopisek ołówkiem

– 4 materiały średniowartościowe

– 500 DMWest]

19 M a n f r e d

Manfred został zawerbowany w 1960 roku na terenie Berlina. Zamieszkuje w Merzig-Saar. Pracuje jako robotnik w hucie żelaza. Od 1962 roku nie utrzymuje z nami żadnego kontaktu.

W przyszłym roku zamierza się wysłać do niego łącznika w celu wyjaśnienia przyczyn przerwania kontaktu.

20 R y s z a r d

Zawerbowany w 1960 roku na terenie kraju. W roku bieżącym powrócił z NRF na stałe do kraju z powodu dekonspiracji. Obecnie jest zamrożony. [dopisek ołówkiem

– 15 materiałów wartościowych

– 9400 DMWest

– 300 dolarów

– …]

21 E w a l d

Zawerbowany w 1959 roku na terenie Berlina. Po odbyciu kary więzienia /skazany za podejrzenie o współpracę z wywiadem państw socjalistycznych/ powrócił do kraju i jest obecnie zamrożony.

W roku bieżącym powrócił z NRF na stałe do kraju z powodu dekonspiracji. Obecnie jest zamrożony. [dopisek ołówkiem

– 9 materiałów wartościowych

– 9170 DMWest

– …]

Rezydentura „Ost”

1 H e i n r i c h

Zawerbowany w 1947 roku i wykorzystywany przez nas jako łącznik do rezydentury OST i Süd. Heinrich nie pracuje nigdzie i jest wyłącznie na naszym utrzymaniu. W bieżącym roku był wysyłany na teren NRF do agentów „Artur” i „Moritz”. Ponadto obsługuje adresówki na terenie Berlina wschodniego. Otrzymuje stałe pobory w wys. 600 DMO.

W przyszłym roku zamierza się wykorzystać Heinricha do tych samych zadań jak w bieżącym roku.

2 B r u n o

Bruno przekazany został przez MSW w 1961 roku i jest wykorzystywany w rejonie Kassel jako agent marszowy. Pracuje w firmie „Andreas Noris-Zahn” w Kassel w charakterze rozwoziciela medykamentów.

Oprócz wykonywanych zadań agenta marszowego pełni on funkcję rezydenta, kieruje pracą agenta „Baron”. W roku bieżącym wraz z Baronem dostarczyli 3 materiały średniowartościowe dot.: jednostek i obiektów wojsk belgijskich i Bundeswehry oraz mostów na rzece Fulda, Eder i Schwalm, jden materiał wartościowy dot. obiektów wojskowych. Za materiały agent otrzymał 300,- DMWest.

Agent wytypował ponadto trzech kandydatów na agentów. W przyszłym roku zamierza się wykorzystywać Bruno nadal jako agenta marszowego w rejonie Kassel.

3 B a r o n

Został zawerbowany na terenie kraju w czasie pobytu u rodziny w 1961 roku. Agentem kieruje agent Bruno. Zamieszkuje w Kassel i zatrudniony jest w zakładach „Volkswagen” w Kassel jako brygadzista /szlifierz/. W bieżącym roku wykonywał zadania wspólnie z Bruno.

W przyszłym roku zamierza się prerzucić agenta w rejon Palatynatu Reńskiego i wykorzystać go jako samodzielnego agenta marszowego.

4 A n g l e r

Zawerbowany w 1961 roku na terenie kraju. Zamieszkuje obecnie w m. Rheinhausen i pracuje jako ślusarz montażowy w firmie KRUPP. Jest agentem marszowym.

W roku sprawozdawczym dostarczył jeden materiał dot. jednostki Bundeswehry w m. Krefeld, 7 div. zmech. wojsk amerykańskich, lotniska brytyjskiego w m. Geilenkirchen oraz o produkcji wyrzutni rakietowych w „Stahlbahn-Dillingen”. Materiał oceniony został jako mało wartościowy. Za materiał agent otrzymał 150,- DMWest.

Zamierza się w przyszłym roku wyjaśnić dokładnie sytuację agenta i uaktywnić go, jak również poczynić kroki zmierzające do zawerbowania jego żony.

5 H a u s

Zawerbowany na terenie kraju w 1961 roku /podczas pobytu na urlopie/. Haus mieszka w Göttingen, gdzie pracuje jako agent firmowy firmy „Elektrolux”. Na początku bieżącego roku agent przysłał list, w którym dał nam do zrozumienia o swojej rezygnacji z dalszej współpracy z nami. Na nasze listy agent więcej nie odpowiada.

W przyszłym roku będą podjęte jeszcze kroki do nawiązania z nim kontaktu celem wyjaśnienia jego stanowiska i podjęcia przez nas odpowiedniej decyzji co do dalszego postępowania wobec Hausa.

6 M o r i t z

Zawerbowany w 1958 roku na terenie kraju. Obecnie zamieszkuje w Neukirchen. Agent jest z zawodu piekarzem-cukiernikiem. Miejsca pracy nie ustalono. W roku bieżącym wysłano do niego łącznika Heinricha celem nawiązania łączności i wezwania agenta na spotkanie. Na spotkanie agent w sierpniu jednak nie przybył. W listopadzie przysłał list, w którym prosi o spotkanie na początku przyszłego roku.

W roku przyszłym zamierza się przeprowadzić z agentem spotkanie celem zmuszenia go do aktywnej pracy, wykorzystując go jako agenta marszowego.

7 A u g u s t

August zawerbowany w 1952 roku. W roku bieżącym pracował w firmie budowlanej „ARGE Binnenhafen” w Holtenau k. Kiel jako kapitan holownika. August jest agenem marszowym. W roku bieżącym dostarczył dwa materiały dot. jednostek i obiektów sił morskich NRF. Materiały zostały ocenione jako średnio wartościowe. Za materiały otrzymał 300,- DMWest.

W przyszłym roku zamierza się wykorzystać agenta do zdobywania informacji wojskowych w rejonie Szlezwig-Holsztynie.

Łączność bezosobową utrzymywać nadal poprzez agenta „Edek”.

W pierwszym kwartale przyszłego roku zamierza się przeprowadzić z agentem spotkanie celem definitywnego załatwienia sprzedaży kutra i rozpatrzenia ewentualnego werbunku jego syna.

8 E d e k

Edek zawerbowany na terenie kraju w 1949 roku i przerzucony nielegalnie /na obcym nazwisku/ na teren NRF. Edek jest agentem obiektowo-marszowym. Ponadto wraz z żoną, agentką „Galube”, wykonuje inne zadania Centrali, jak utrzymywanie łączności bezosobowej z Adlerem, Friedrichem oraz z Augustem.

W okresie sprawozdawczym dostarczyli oni /Edek i Glaube/ następujące materiały: dwa średniowartościowe dot. produkcji zakładów Hamburger Flugzeugbau, jeden materiał małowartościowy tego samego obiektu, jeden materiał średniowartościowy o lotnisku w Grossenbrode, materiał średniowartościowy o jednostce lotniczej Uetersen oraz jeden materiał małowartościowy dot. budowy bazy wyrzutni rakiet w rej. Ahrensburg. Za materiały otrzymał 600,- DMWest.

Ponadto opracowali oni i przekazali nam dwa systemy schowków w Bremen i Bielefeld.

W przyszłym roku zamierza się pozostawić Edka nadal w tym samym rejonie i do tych samych zadań. Ponadto należy zmienić agentowi umowę radiową i szyfrową.

9 G l a u b e

Zawerbowana została w 1958 roku. Jest żoną agenta „Edka”. Glaube nie pracuje zawodowo nigdzie i jest wykorzystywana przez nas jako łącznik. Ponadto wraz z Edkiem wykonuje zadania informacyjne. Za wykonywanie zadań agentka otrzymuje stałe pobory w wys. 200,- DMWest. Miesięcznie.

W przyszłym roku planuje się wykorzystać Glaube przede wszystkim jako łącznika.

10 W a l t e r

Zawerbowany na terenie kraju w 1952 roku i przerzucony nielegalnie na teren NRF. Mieszka obecnie w Bochum, gdzie także pracuje jako kartograf w firmie „Stockmann”. Jest agentem marszowym. W bieżącym roku dostarczył trzy materiały dot. jednostek wojskowych Bundeswehry i wojsk brytyjskich. Materiały ocenione jako: jeden wartościowy, jeden średniowartościowy oraz jeden małowartościowy. Za materiały agent otrzymał 200,- DMWest.

W przyszłym roku planujemy przenieść agenta w rejon Palatynatu Reńskiego lub Bawarii i wykorzystywać go jako agenta marszowego.

11 A d l e r

Adler został wytypowany przez agenta „Friedricha” i zawerbowany w 1955 roku. Adler jest agentem marszowym. Zamieszkuje w Osnabrück, gdzie pracuje jako urzędnik w Ubezpieczalni Społecznej.

Z powodu trudnych warunków rodzinnych agent przestał w bieżącym roku aktywnie pracować. Utrzymuje jedynie z nami łączność.

W przyszłym roku zamierza się podjąć kroki celem uaktywnienia agenta.

12 B r a n k e

Zawerbowany na terenie kraju w 1961 roku. Agent wyjechał do NRF wraz ze swoją żoną i rodzicami. Z zawodu jest mechanikiem samochodowym. Pracuje w swoim zawodzie w miejscu zamieszkania- w Krefeld. Agent nie podjął z nami kontaktu.

W przyszłym rok planuje się poczynić ponowne próby nawiązania z nim kontaktu oraz zmuszenia go do pracy wywiadowczej.

13 A m b r o s i u s

Zawerbowany w 1962 roku na terenie Bułgarii. Agent zamieszkuje w m. Neudorf- Platendorf pow. Gifhorn. Zatrudniony jest w firmie S.A.G. w Gifhorn w charakterze elektromontera. Od 1962 roku agent nie odpowiada na nasze listy.

W przyszłym roku zamierza się ponownie wysłać do agenta listy celem zmuszenia go do nawiązania z nami kontaktu.

14 A l e x

Alex zawerbowany został w 1955 roku na terenie kraju, a następnie przerzucony do NRF /w ramach łączenia rodzin/.

Zamieszkuje obecnie w Norymberdze, gdzie pracuje jako inżynier w firmie „Graf und Sohn”, produkującej przyrządy optyczne.

W roku 1963 nie dostarczył żadnych materiałów, jak również nie zgłosił się na spotkanie, pomimo naszego dwukrotnego wzywania drogą korespondencyjną.

W 1964 roku zamierza się ponownie podjąć kroki zmierzające do zmuszenia agenta do rozpoczęcia pracy. W wypadku nie uzyskania pozytywnych rezultatów z naszych przedsięwzięć, należy zrezygnować z jego usług i wyłączyć go z sieci.

15 W o l f

Wolf zawerbowany został w 1954 roku i wykorzystywany był dotychczas jako rezydent i agent obiektowy. Zamieszkuje w Willich koło Düsseldorf. Zatrudniony jest jako urzędnik w Biurze Statystycznym na kraj Westfalii w Düsseldorf. W bieżącym roku Wolf nie wykonywał żadnych zadań i nie utrzymywał z nami łączności. Wysyłany kilkakrotnie łącznik, nie zastał agenta w domu.

Zamierza się w przyszłym roku poczynić dalsze przedsięwzięcia celem nawiązania z nim kontaktu i wyjaśnienia przyczyn przerwania przez agenta współpracy.

16 B e r t

Zawerbowany w 1962 roku. Mieszka obecnie w m. Weilerbach koło Kaiserslautern. Zatrudniony jest jako kierowca w amerykańskiej kantynie w m. Vogelsweh. Agent nie nawiązał z nami kontaktu, jak również nie odpowiedział na nasz list.

W roku 1964 zamierza się ponownie poczynić przedsięwzięcia mające na celu uaktywnienie go, względnie zrezygnować z jego usług.

17 A m m o n

Ammon zawerbowany został w 1959 roku. Zamieszkuje w Könchen-Gladbach i zatrudniony jet tam w firmie remontowej jako elektryk. W okresie sprawozdawczym agent nie podjął przerwanej w 1962 roku łączności, jak również nie daje żadnej odpowiedzi na wysłane do niego listy.

W pryszłym roku planuje się wysłanie do agenta łącznika celem wyjaśnienia przyczyny zerwania łączności,wyjaśnienia sytuacji i podjęcie decyzji co do dalszego postępowania.

18 F r i e d r i c h

Zawerbowany w 1949 roku i wykorzystywany jako agent marszowy. Mieszka i pracuje w Osnabrück jako urzędnik w urzędzie opieki społecznej. Ponadto jego żona posiada w Osnabrück stację benzynową.

W okresie sprawozdawczym pozostawał nadal w zamrożeniu /utrzymywał z nami tylko łączność korespondencyjną/.

W przyszłym roku zamierza się odmrozić agenta, przeprowadzić spotkanie w I kwartale przyszłego roku, na którym przekazane mu zostaną nowe elementy łączności i zadania.

19 E l s e

Zawerbowana w 1954 roku. Else jest żoną agenta „WOLF” i była wykorzystywana przez nas jako łączniczka między nami a Wolfem i podległymi mu agentami. Od 1958 roku nie podjęła ponownej pracy.

Dalsze wykorzystanie Else związane jest z uaktywnieniem Wolfa.

20 R e n t n e r

Zawerbowany w 1956 roku przez agenta „Siegried”. Wykorzystywany był jako agent marszowy. Z uwagi na podeszły wiek /66 lat/ zamierza się wyłączyć agenta z sieci agenturalnej.

21 B l a n k a

Zawebowana na terenie kraju w 1960 roku i przerzucona na teren Austrii z zamiarem połączenia jej z mężem „Walterem”. W wyniku zdrady Barnkiewicza zmuszeni byliśmy ściągnąć Blankę do kraju, gdzie przebywa do chwili obecnej w zamrożeniu.

W przyszłym roku nie planuje się wobec niej żadnych przedsięwzięć dla uaktywnienia agentki.

22 W e r n e r

Werner zawerbowany został na terenie kraju w 1948 roku i przerzucony pod obcym nazwiskiem na teren NRF.

Ostatnio Werner mieszkał w m. Köln, gdzie prowadził bar-jadłodajnię.

W związku z tym, że Werner nie rokował żadnych nadziei na owocną pracę wywiadowczą, zdecydowano ściągnąć go do kraju. Werner powrócił do kraju w grudniu 1962 roku i w m-cu kwietniu br. rozwiązano z nim umowę o współpracy.

23 F a l k e – M a r g r i t

Falke jest ojcem Margrit. Zawerbowani w 1951 roku i wykorzystywani jako agenci marszowi w rejonie Kaiserslautern- Frakfurt/M. W roku sprawozdawczym agenci byli zamrożeni.

W przyszłym roku zamierza się wyjaśnić ich obecną sytuację i ewentualnie uaktywnić ich w pracy wywiadowczej, stawiając przed nimi zadania rozpracowywania terenu w miejscu zamieszkania.

24 H o r s t

Zawerbowany w 1960 roku. Agent zamieszkiwał Recklinghausen. Agent został aresztowany i osadzony w więzieniu. Przyczyny aresztowania nie są nam znane. Zachodzi jednak podejrzenie, że przyczyniła się do tego jego żona, z którą agent ma zamiar rozwieść się. Według posiadanych danych, agent ma przebywać w więzieniu do grudnia bieżącego roku. Po wyjściu z więzienia agent nosi się z zamiarem powrotu na stałe do kraju.

W związku z powyższym nie planuje się wobec niego żadnych przedsięwzięć. Horsta zamierza się, z uwagi na powyższe, wyeliminować z sieci.

25 W i n t e r

Od 1960 roku Winter wykorzystywany był przez nas z terenu kraju jako łącznik do agentury w NRF. W roku sprawozdawczym Winter był zamrożony.

W związku z tym, że nie zamierza się nadal wykorzystywać Wintera jako łącznika, akta jego zostaną przekazane do archiwum.

26 E r n e s t

Zawerbowany na terenie kraju w 1959 roku, a następnie przerzucony do NRF. Mieszka w m. Hilden k. Düsseldorf.

W 1962 roku zerwał z nami łączność i od tej pory nie odpowiada w ogóle na nasze listy.

W związku na niechęć agenta do dalszej współpracy z nami zamierza się zrezygnować z jego usług i wyłączyć z sieci.

2 Kierunek szwajcarsko-austriacki

Rezydentura „B a s s i n”

1 A r t u r

Zawerbowany w 1958 roku na terenie kraju. Obecnie zamieszkuje w Stuttgart, gdzie pracuje w charakterze technika-konstruktora.

W okresie sprawozdawczym dostarczył kilka materiałów informacyjnych dot.: DPD Bundeswehry, pododdziałów zaopatrywania, składu amunicyjngo w rej. Siegelbach i rurociągu naftowego. Materiały oceniono jako średniowartościowe. Za materiały otrzymał 1550,- DMWest.

Planuje się, po zakończeniu leczenia /operacja plastyczna twarzy/, uplasować agenta na interesującym nas obiekcie.

2 P a u l

Agent został zawerbowany w 1960 roku. Zamieszkuje w m. St. Gallen, gdzie posiada własną firmę handlową. W okresie sprawozdawczym dostarczył jedną notatkę z wytypowanymi kandydatami z terenu W. Brytanii. Z uwagi na to, że postawił na sygnałówce znak niebezpieczeństwa /dwukrotnie/, na razie przerwano z nim współpracę.

W przyszłym roku zamierza się uaktywnić agenta i postawić mu zadania dot. rozpracowywania terenu Szwajcarii i NRF.

3 F r a n k

Zawerbowany w 1962 roku. Zamieszkuje w Zurichu, z zawodu fotograf. Nie może jednak uzyskać pracy i jest na utrzymaniu swojej żony, która pracuje zawodowo. W roku sprawozdawczym dostarczył nam dane dot.: urządzeń wojskowych nad jeziorem L. Magiere, produkcji zbrojeniowej fabryki „Oerlikon”, szkolenia rodzaju wojsk szwajcarskich pocisków atomowych i samolotów. Materiały ocenione zostały jako średnio- i małowartościowe. Za materiały otrzymał 600,- fr. szwajc.

W przyszłym roku planuje się wykorzystanie agenta jako marszowego na terenie Szwajcarii i NRF.

4 A r a m i s

Zawerbowany w 1957 roku. Mieszka obecnie w m. Weilland-Neuchatel /Szwajcaria/. Pracuje w zakładach zegarmistrzowskich „La Chaux de Fonds” w charakterze zegarmistrza.

W roku bieżącym agent był zamrożony. W przyszłym roku planuje się poczynić odpowiednie kroki w celu nawiązania z nim kontaktu i uaktywnienia go w pracy wywiadowczej.

5 K a r i m

Agent zawerbowany w 1957 roku. Zamieszkuje w Neuhausen /Szwajcaria/, gdzie pracuje w biurze konstrukcyjnym urządzeń wytopowych w charakterze kierownika działu.

W okresie sprawozdawczym nie dostarczył żadnych materiałów. Uchyla się od pracy oświadczając, że nie będzie dla nas pracował.

Zamierza się zrezygnować z usług agenta i wyeliminować z sieci.

6 R o b e r t

Zawerbowany w 1956 roku na terenie kraju. Obecnie zamieszkuje w m. Neudorf nad jeziorem Bodensee. Pracuje w firmie „Dornierflugzeugwerke” w Friedrichschafen jako z-ca kierownika działu.

W roku bieżącym nie dostarczył żadnych materiałów, ograniczył się jedynie do utrzymywania z nami łączności korespondencyjnej.

W roku przyszłym zamierza się agenta uaktywnić w pracy wywiadowczej i wykorzystać jako agenta obiektowego.

Rezydentura „B a n k”

1 B e r n h a r d

Zawerbowany w 1958 roku. Zamieszukuje w m. Speyer /Rheinland/, gdzie zatrudniony jest jako zecer w drukarni. W okresie sprawozdawczym dostarczył materiały informacyjne dotyczące obiektów wojskowych Bundeswehry w rej. Pirmasens oraz 9 bsap DP i 1 baterii tejże samej DP i mapę z naniesionymi koszarami Bundeswehry na terenie całej NRF. Materiały ocenione zostały jako wartościowe. Za dostarczone materiały otzymał 300,- DMWest. i 2000,- szyl. austriackich.

W przyszłym roku planuje się wykorzystać agenta jako marszowego na terenie NRF bardziej aktywnie niż dotychczas.

2 A b e l

Abel zawerbowany został w 1962 roku. Zamieszkuje w Wiedniu. Pracuje w charakterze mechanika-instalatora w firmie „Simering-Graz Pauker” w Wiedniu. Żadnych materiałów jeszcze nie dostarczył.

W przyszłym roku planuje się nawiązanie z nim kontaktu, przeszkolenie go i przekazanie mu łączności osobowej i bezosobowej oraz postawienie mu zadań jako agentowi marszowemu na teren Austrii i NRF.

3 A l b e r t

Zawerbowany w 1962 roku. Zamieszkuje w Wiedniu. W roku bieżącym powrócił z wojska po odbyciu służby zasadniczej w armii austriackiej. Czyni on starania o przeniesienie się na stałe do Monachium.

W przyszłym roku planuje się nawiązanie z nim kontaktu i postawienie z nim zadań, w pierwszym okresie jako agentowi marszowemu, a następnie po przeniesieniu się agenta do NRF uplasowanie go na interesującym nas obiekcie.

3 Kierunek skandynawski

Rezydentura „O l s z y n a”

1 B e n t

Zawerbowany i przerzucony do Danii w 1961 roku. W 1962 roku został zamrożony i dopiero uaktywniono go w okresie sprawozdawczym. Przekazał cztery materiały średniej wartości.

W przyszłym roku planuje się przekazanie mu łączności bezosobowej /system schowkowy/ i będzie wykorzystywany jako agent marszowy.

2 E r i k

Współpracuje z nami od 1957 oku, chociaż formalnego zobowiązania nie podpisał. W 1961 roku przerwał z nami współpracę i dopiero w bieżącym roku nawiązano z nim ponownie kontakt. Na początku 1964 roku przekazany zostanie mu system łączności bezosobowej oraz postawione będą zadania informacyjne.

3 E v e l i n a

Zawerbowana w 1959 rok na terenie kraju /Polka z pochodzenia, żona wyższego ofiera duńskiego KW/. Od początku 1962 roku zerwała z nami łączność. Czynione przedsięwzięcia w celu nawiązania z nią kontaktu nie dały rezultatów.

W przyszłym roku planuje się ponowne poczynienie odpowiednich przedsięwzięć celem uaktywnienia agentki do pracy dla nas.

Rezydentura „L a s”

1 J o n s s o n

Zawerbowany na terenie kraju w 1962 roku. W 1963 roku został przeszkolony i obecnie pracuje jako kasjer w firmie samochodowej „Eköbel och Larson” w m. Upsala.

W 1963 roku dostarczył materiały dotyczące rozmieszczenia zakładów przemysłowych i niektórych obiektów wojskowych na terenie Szwecji. Materiały oceniono jako średniowartościowe. Za dostarczone materiały otrzymał 300,- koron szw.

W przyszłym roku planuje się aktywniejsze wykorzystanie agenta do zbierania informacji o potencjale ekonomicznym i obiektach wojskowych w Szwecji.

2 E n a r

Agent został przejęty z MSW i w 1963 roku przeszkolony na terenie kraju, a następnie przerzucony do Teheranu z zadaniem przeniesienia się na teren Szwecji. Otrzymał długofalowe zadania w celu uplasowania się na terenie Szwecji jako agent samodzielny.

Obecnie przebywa w Teheranie. Łączność korespondencyjną nawiązał.

Wydrukowano w 2 egz.

Egz. nr 1 – adresat

Egz. nr 2 – a/a

Wyk.: Wydział 1

Druk.: mjr Kucia

L.dz. 1487

Dnia 14.12.1963 r.

[1964]

/…/ 3 „BAB-1” – rozwiedziony, lat 41

Agent zawerbowany na początku 1964 roku podczas pobytu w kraju u rodziny. Z zawodu brukrz, zatrudniony w przedsiębiorstwie robót drogowych w Lingen i tam też zamieszkuje. Nawiązał kontakt listowy poprzez adresówkę.

W roku przyszłym planuje się przeprowadzenie z agentem spotkania w celu przejścia z nim na łączność bezosobową i uaktywnienie go w pracy wywiadowczej.

/…/ 5 Beata

Zawerbowana została w 1964 r. na terenie Berlina wschodniego. Zamieszkuje ona w Husum i pracuje jako pracownica biurowa w stoczni Husumer Schiffswerf Zingel 14-18.

W tym roku materiałów nie dostarczyła, ponieważ została przez nas zamrożona ze względu na zainteresowanie się jej osobą przez kontrwywiad wojskowy NRF.

Koszta organizacyjne 150 DMWest.

W przyszłym roku zamierza się wykorzystać Beatę jako agenta obiektowego i częściowo marszowego.

/…/ „Frank” w roku bieżącym powrócił do kraju, ponieważ władze szwajcarskie odmówiły mu zezwolenia na dalszy pobyt w Szwajcarii. Dostarczył w roku 1964 cztery materiały informacyjne, z czego dwa średniowartościowe, a dwa małowartościowe. „Frank” jest agentem zdyscyplinowanym, inteligentnym i chętnym do pracy wywiadowczej. W czasie swej pracy wywiadowczej na terenie Szwajcarii rozpracował i zawerbował agenta „Bazyli”. Za dostarczone materiały otrzymał 200 frs oraz 1000 zł. Obecnie pracuje jako wykładowca języków obcych /niemiecki/ w Studium Państwowym Stenotypii i Języków Obcych. /…/

Bazyli” jest nowo zawerbowanym agentem, wymagającym gruntownego przeszkolenia w pracy wywiadowczej. Jest z pochodzenia Polakiem, obywatelstwo szwajcarskie /żona jego pochodzi z zamożnej rodziny szwajcarskiej/. Pracuje jako kreślarz-technik w fabryce zegarów i sprzętu precyzyjnego w Locarno. Werbunku dokonano na uczuciach patriotycznych. W przyszłym roku agent pragnie przybyć do kraju w odwiedziny siostry /po 20 latach/, w tym czasie planuje się przeszkolenie agenta oraz przekazanie mu łączności szyfrowej.

/…/ „Bertram” zawerbowany został we wrześniu br. na terenie kraju /przebywa czasowo w Austrii od 1962 r./. Otrzymał zadanie wywiadowcze na teren Austrii. W przyszłości planuje się /po przeszkoleniu/ przerzucenie agenta na teren NRF. Dostarczył jeden materiał dotyczący tunelu „Bosruck”. Z wykształcenia inżynier budowlany. Do pracy wywiadowczej podchodzi z powagą, jednak daje się u niego zauważyć nieuzasadnioną bojażń. W przyszłym roku planuje się zorganizowanie z nim łączności bezosobowej i osobowej.

BETA”

Zwerbowana w Polsce w 1964 roku. Polka z pochodzenia. Żona obywatela duńskiego. Obecnie większych możliwości pracy nie posiada. Otrzymała zadania marszowe. Pozostaje na bezpośrednim kontakcie Wydziału. Została zwerbowana z myślą wykorzystania do prac pomocniczych grup dywersyjnych w wypadku konfliktu zbrojnego.

BRET”

Polak z pochodzenia- żonaty z obywatelką duńską. Wykształcenie wyższe. Zwerbowany w kraju w 1964 roku. Otrzymał zadania marszowe. Pozostaje na bezpośredniej łączności z Wydziałem.

Ksiądz Bogdan Aniećko- już za rok matura

Międzyświęcie pozwoliło na mała próbę odrobienia zaległości lekturowych. Cofnąłem się aż do 2003 r., do książki Ewy Matkowskiej o Stasi. Spośród wielu wątków do dzisiejszego tekstu odnosi się ten o współpracy nieletnich. Stanowili oni 6% ogólnej liczby współpracowników Stasi. W Polsce takich badań nie ma lub do nich nie dotarłem. Jedyny klerykalny „specjalista” rzucił kilkanaście lat temu o współpracy 10% księży. Potem przeniósł się na „katolicką” uczelnię i temat calkowicie zarzucił. O „katolickości” tej uczelni świadczy na pewno rzecznik, zarejestrowany jako tajny współpracownik. Matkowska za niemiecką badaczką podaje, że nieletnich współpracownik Stasi pozostawiono samych sobie z poczuciem winy. W Polsce nic takiego nie może mieć miejsca, ks. Aniećkę poratuje cała prowincja.

– k. 17 Postanowienie o rozwiązaniu współpracy z tw ps. „Wiktor” nr rej. 8005

Tajny współpracownik wiosną 1976 r. przed egzaminem maturalnym zaczął unikać spotkań. Wymawiał się od wykonywania zadań. Zataił również fakt utrzymywania kontaktu z księdzem … W związku z egzaminem maturalnym tw współpraca z nim uległa okresowemu zawieszeniu. Tw odmówił faktycznie dalszej współpracy i wstąpił do zakonu Marianów rozpoczynając jednocześnie studia na KUL.

Po zapoznaniu się z faktycznymi powodami zerwania współpracy z tw Wydz. IV w Lublinie zrezygnował z dalszych prób nawiązania z nim współpracy. /…/

– k. 29 Kierunkowy plan pracy dla t.w. ps. „Wiktor” na rok 1975/76, Lidzbark Warmiński 10.04.1975 r., Tajne spec. znaczenia

I Charakterystyka tajnego współpracownika

T.w. ps. „Wiktor” lat 19, do współpracy z organami Sł. Bezp. został pozyskany w dniu 26.03.75 r. na zasadzie dobrowolności. Jest on uczniem Technikum Rolniczo-Łąkarskiego w Lidzbarku Warm. W miejscu nauki i zamieszkania cieszy się bardzo dobrą opinią. Jest on spokojny, koleżeński, potrafi zachować się w towarzystwie. Tryb życia prowadzi spokojny. Nałogów ujemnych nie stwierdzono. Jego osobiste zainteresowania to sport i historia z okresu II-giej wojny światowej. Po ukończeniu TRŁ zamierza rozpocząć studia na ART Olsztyn.

Mimo krótkiego okresu pracy z nim przekazał on informacje dot.:

– tzw. „studniówki” dla młodzieży szkół średnich i zawodowych zorganizowanej przez księży lidzbarskich.

– katechizacji młodzieży szkolnej TRŁ w Lidzbarku Warm.

– rekolekcje młodzieży męskiej, jakie odbyły się w gmachu WSP w Olsztynie.

Informacje przekazane przez t.w. „Wiktor” były sprawdzone i w pełni potwierdzono ich wiarygodność. W tej sytuacji należy stwierdzić, że jest on jednostką prawdomówną, posiadającą predyspozycje na przyszłość. Do dalszej współpracy ze Sł. Bezp. jest chętny i w tym kierunku wykazuje duże zainteresowanie.

Zlecone zadania wykonuje prawidłowo. Na spotkania przychodzi punktualnie i mimo braku doświadczenia w pełni przestrzega zasad konspiracji.

Spotkania z nim będą odbywane w LK krypt. „anna”. Za właściwe wykonanie zadania t.w. ps. „Wiktor” był wynagrodzony sumą 500 zł.

Biorąc pod uwagę możliwości t.w., jego postawę i zaangażowanie do współpracy z SB, będzie on wykorzystany w następujących kierunkach.

II Kierunki wykorzystania t.w. ps. „Wiktor”

1 Uwzględniając aktywną pracę duszpasterską księży wikariuszy lidzbarskich na odcinku ideologicznego oddziaływania na młodzież szkolną t.w. ps. „Wiktor” wykorzystany będzie w zakresie:

– ustalania, jakie aktualnie formy pracy duszpasterskiej stosują księża w kierunku ideologicznego oddziaływania na młodzież szkół średnich i zawodowych, a szczególnie ks. Siwik Kazimierz, który został tu przysłany do aktywizowania pracy duszpasterskiej na tym odcinku.

– ujawniania metod oddziaływania ideologicznego księży na młodzież szkół średnich, które będą miały na celu wiązanie jej z klerem oraz typowanie kandydatów do stanu kapłańskiego.

– ustalania osób, które zamierzają lub noszą się z zamiarem wstąpienia do WSD.

– ustalania i zabezpieczania różnego rodzaju imprez o charakterze religijnym, jak rekolekcje dla młodzieży, wycieczki do miejsc pontniczych [sic], obozów rekolekcyjnych i innych spotkań z młodzieżą.

– ustalania form i metod prowadzenia zajęć katechetycznych i tematów na nich omawianych.

– ustalanie prób oddziaływania młodzieży wierzącej na młodzież nie uprawiającą praktyk religijnych i niewierzącą.

2 Z uwagi na to, że z terenu parafii Krekole brak jest dopływu informacji o zachowaniu się i pracy duszpasterskiej ks. Józefa Glinki t.w. ps. „Wiktor” z racji swoich możliwości i miejsca zamieszkania wykorzystywany będzie w zakresie:

– ustalania form i metod ideologicznego oddziaływania ks. J.G. na społeczeństwo, a szczególnie młodzież,

– jakie stosuje formy nacisku na osoby niepraktykujące, by wywrzeć na nie wpływ i nakłonić je do prowadzenia praktyk religijnych,

– ustalanie osobo[wo]ści ks. J.G., zachowania się jego w parafii, treść głoszonych kazań, przebieg uroczystości kościelnych, prób organizowania pielgrzymek do miejsc pontniczych [sic] oraz jakie będzie omawiał ogłoszenia parafialne,

– ustalanie jego kontaktów towarzyskich na terenie parafii, ich charakter oraz bliższe dane o ustalonych osobach,

– ustalanie, w jakiej formie ks. J.G. przekazuje do wiadomości wiernych wytyczne Episkopatu i Kurii, szczególnie, [jak] zapoznaje wiernych z komunikatami i listami Episkopatu oraz własnych komentarzy nad ich treścią,

– jakie formy wobec wiernych będzie stosował ks. J.G. zmierzające do gromadzenia funduszy pieniężnych na potrzeby kościoła i własne.

3 Na odcinku działalności aktywu kościelnego w parafii Krekole t.w. ps. „Wiktor” wykorzystywany będzie do ustalania:

– składu osobowego poszczególnych organizacji i stowarzyszeń przykościelnych i zmian personalnych w nich zachodzących,

– w jaki sposób i w jakim zakresie aktyw kościelny będzie udzielał pomocy dla proboszcza parafii i realizacji programu kościelnego,

– spośród aktywu kościelnego ustalać osoby najbardziej angażujące się do udzielania i gromadzenia funduszy na potrzeby kościoła.

4 W zakresie budownictwa sakralnego przez t.w. ps. „Wiktor” będzie się ustalać:

– jakie remonty budynków sakralnych będą dokonywane na terenie parafii i przez kogo,

– fakty nielegalnego budownictwa sakralnego, głównie kaplic i przydrożnych krzyży,

– źródło nabywana materiałów budowlanych.

5 Na odcinku pionu II-go t.w. ps. „Wiktor” będzie wykorzystywany do zabezpieczenia terenu przed penetracją cudzoziemców z państw kapitalistycznych, ujawniania osób dokonujących zdjęcia tendencyjne i ujawniania kontaktu cudzoziemców z K.K. z mieszkańcami naszego powiatu.

6 Dalsze wykorzystanie t.w. ps. „Wiktor” będzie uzależnione od jego możliwości, dotarcia do interesujących nas osób i grup oraz kształtującej się sytuacji operacyjnej.

III Zakres szkolenia t.w. ps. „Wiktor”

Tajny współpracownik ps. „Wiktor” jako jednostka nowo pozyskana wymaga operacyjnego przeszkolenia, które będzie prowadzone w następującym zakresie:

– jakie problemy i zagadnienia winny być w kręgu jego zainteresowań,

– sposób przestrzegania zasad konspiracji przy wykonywaniu zadań i właściwe zachowanie się w środowisku, w jakim będzie przebywał, by tym samym nie zwrócić na siebie podejrzeń o współpracę ze Sł. Bezp.,

– przestrzega terminowości spotkań i legendy przy nawiązywaniu łączności z pracownikiem,

– umiejętności kontrolowania się podczas wchodzenia do L.K., gdy będzie szedł na spotkanie,

– wiarygodność przekazywanych informacji przez niego oraz wyjaśnienia mu, jakie skutki może spowodować informacja nieprawdziwa.

IV Sposób sprawdzenia t.w. ps. „Wiktor”

Sprawdzenia t.w. ps. „Wiktor” pod względem prawdomówności, wiarygodności jego informacji będę sprawdzał przez:

– analizę i konfrontację informacji uzyskanych od t.w. „Wiktor” z informacjami uzyskanymi od t.w. ps. „Skórski” i „Mały” oraz „Wilkiewicz”.

– przeprowadzenie rozmów z osobami występującymi w informacjach, faktach lub zjawiskach, które będą podlegały wyjaśnieniu.

– analizę dokumentów „W”.

Wyk. 2 egz. druk.

1 egz. t-ka pers. t.w.

2 egz. t-ka pracy t.w.

                                                                                 O p r a c o w a ł:

                                                                        Insp. kpr. M. O l k o w s k i

Józef Żurawski vel Grajewski a znaczki pocztowe

Nie zdążyłem w zeszłym roku z trzecim tekstem (po Niesiołowskim i po Ujazdowskim) o wielkich ojcach wielkich synów. Miejscem szczególnym (obawiam się użyć słowa magicznym), które wiąże te trzy nazwiska jest miasto Łódź.

Przemysław Żurawski vel Grajewski zasłużył sobie ostatnio na zaufanie Prezydenta RP. Chciałem sprawdzić, jakie czyny idą za tym zaufaniem, jak trzeba na nie zasłużyć. W tym celu złożyłem wniosek o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej ojca członka Narodowej Rady Rozwoju. Józef Żurawski vel Grajewski był osobistością w Łodzi, o czym świadczą internetowe popisy dziejopisarzy ze Stowarzyszenia Inżynierów Budowlanych czy Związku Filatelistów, do ich „biogramów” odsyłam ciekawskich. Natomiast w IPN, czyli tam, gdzie żaden inżynier czy filatelista nie dociera, udostępniono mi zapisy ewidencyjne, które biogram o tytułowym bohaterze wykoślawiają.

Według zapisów kartotecznych Józef Żurawski vel Grajewski został zarejestrowany w dniu 28.06.1986 r. w charakterze tajnego współpracownika ps. „Kolekcjoner” przez funkcjonariusza Wydz. III WUSW w Łodzi- Witolda Szuberta. Zadaniem tw miało być udzielanie informacji do Sprawy obiektowej „Kancera” i do Sos „Znaczek”. Żadna z tych trzech teczek nie zachowała się. Jedynie ewidencja łódzka daje pojęcie o zakończeniu sprawy: Współpraca z drugostronnie wym. została rozwiązana.– czytamy w karcie z 30.01.1990 r.

W następnych wpisach proszę spodziewać się bardziej pobożnej atmosfery.